Vì sao tôi có can đảm dịch "Thần khúc" của Đantê

GS - Dịch giả NGUYỄN VĂN HOÀN

L.T.S: Cuối tháng 6/2010 Viện Hàn lâm Hunggari, bộ phận đóng trụ sở tại Rôma, được sự tài trợ của quỹ Rúpbéttinô (Côsenxa, Italia) và sự hợp tác của một số viện của các nước châu Âu hoạt động ở Rôma như Rumani, Ba Lan, Đan Mạch, Nauy… đã tổ chức một cuộc gặp quốc tế các nhà dịch thuật và nghiên cứu các tác phẩm của Đantê. Giáo sư- Dịch giả Nguyễn Văn Hoàn đã được mời tham dự cuộc gặp nói trên và đã có bài phát biểu sau đây.

Hình ảnh Hồ Chủ tịch trong thơ văn Trung Quốc

Đất nước Trung Quốc là một trong những nơi Hồ Chủ tịch kính yêu của chúng ta dừng lại hoạt động lâu nhất, có tới trên dưới mười năm. Trong khoảng thời gian trên dưới 10 năm ấy, Hồ Chủ tịch, khi thì với tên Lý Thụy, đồng chí Vương, khi thì với tên là Tống Văn Sơ, Hồ Quang...; khi thì làm nghề bán báo, bán thuốc lá, khi thì viết báo, làm phiên dịch để che mắt địch mà hoạt động.

Phan Châu Trinh và “Hồn Tinh Vệ”

1. “Tinh Vệ” là một loài chim sống ở bờ biển, trông na ná như quạ. Tục truyền con gái vua Viêm Đế chết đuối hóa thành chim, nên chim thường ngậm đá ở núi Tây những mong lấp cạn biển Đông. Tinh Vệ dùng theo nghĩa bóng là “việc gì khiến ta xả thân làm hết sức mình, bất luận thành bại”.

Về bài “Cẩm sắt” của Lý Thương Ẩn - Từ ý nghĩa bài thơ đến tiếng đàn sum họp của Thúy Kiều

Trên đường từ Việt Nam trở về lại Canada, tôi ghé Tokyo, thăm anh bạn cũ đang ốm nặng. Một tối, trước giờ đi ngủ, tình cờ trong nhà có cuốn Ri Shôin (Lý Thương Ẩn; 812?-858), tôi lấy ra xem. Lý sống vào thời vãn Đường Trung Quốc, một thời kỳ có lắm bế tắc về chính trị và xã hội, nhưng chín mùi về văn hóa nghệ thuật. Tuy đỗ đạt cao, Lý không mấy may mắn trên bước hoạn lộ. Thơ Lý được ưa chuộng nhưng nổi tiếng hóc búa. Trong thơ có nhiều điển tích, giàu hình tượng, mà cũng chứa lắm ẩn dụ khó giải mã.

Bản chất mỹ học của cái cười trong “Số đỏ”

Người ta đã từng gọi Số đỏ là “tiểu thuyết vỉa hè”, “tiểu thuyết đô thị”, “tiểu thuyết hoạt kê”... và người ta cũng phân tích đến cạn kiệt những vấn đề về bản chất xã hội về các lớp sóng ngôn từ, về ý nghĩa tư tưởng, về điển hình hóa nhân vật... của cuốn tiểu thuyết này. Đó đều là những vấn đề quan trọng, cốt lõi của cuốn tiểu thuyết kỳ lạ, vô song này. (Nhưng tôi không nghĩ là nó có gì, “khủng khiếp” như có người quan niệm). Ở đây, tiếp tục các công việc đã làm ấy, tôi muốn nêu lên một vấn đề mà tôi cũng cho là quan trọng để hiểu được Số đỏ - vấn đề bản chất mỹ học của cái cười trong Số đỏ.