Người cùng thời với Phạm Quỳnh nói về Phạm Quỳnh

23 Tháng Tám 2012 10:11 SA
Đặng Minh Phương

Bookmark and Share

Hình ảnh của Người cùng thời với Phạm Quỳnh nói về Phạm Quỳnh

Thi sĩ Tản Đà: Không thương nước mà viết lời ái quốc thì không lừa gạt được ai

Ông Phạm Quỳnh biện luận nhiều về yêu nước, quốc hồn, quốc túy nhưng ông đã cúc cung phục vụ bọn thống trị Pháp, nhân cách của ông bị người cùng thời rất coi khinh. Năm 1927, thi sĩ Tản Đà viết trên Đông Pháp Thời Báo, số 641 bài Người làm văn, người đọc thấy rất tương đồng với con người ông Phạm Quỳnh:

"Về sự viết văn, chúng ta nên phải tế tâm, mà về cách lập thân chúng ta lại càng nên phải trì thủ. Vì cái tâm lý của các độc giả trong xã hội đối với một bài văn khinh trọng có ít mà đối với người viết bài thời khinh trọng nhiều hơn.

Nay ví như có một bài văn hay, đăng ở một tờ báo không biết là của ai, thời xã hội cứ biết ở văn mà không có thiên khinh thiên trọng, nếu như nghe biết bài văn ấy là của một bậc vĩ nhân, một nhà đạo đức như cụ Phan Sào Nam, cụ Phan Tây Hồ, thời bài ấy lại có giá trị thêm, lại nếu như nghe bài biết bài văn là của một người xưa nay vô phẩm hạnh, hoặc mại quốc bất lương, thời bao nhiêu cái hay trong bài văn còn chăng có ít vậy.

Trước mắt chúng ta đây, tưởng đã thấy có người, học vấn hơn chúng, tài năng hơn chúng, mà chỉ vì cách lập thân ám muội không minh bạch ra bao nhiêu những văn chương của người ấy viết ra đó, hay hay dở, chúng cũng coi bằng thừa. Đó tuy là cái bụng không công bằng của người xem văn mà cũng là cái luật tự nhiên của xã hội.

Và cứ chính lý mà nói, tự mình không thương nước mà viết ra những lời ái quốc, tự mình vô phẩm hạnh mà viết ra những giọng luân thường, vậy thời để lừa gạt ai. Dẫu có lừa gạt được ai chăng, ắt cũng có ngày bại lộ vậy. Nguy lắm thay mà sợ lắm thay. Cho nên các bạn làng văn trong báo giới đã không những phải tế tâm về sự viết văn mà lại còn phải trì thủ về bên hạnh kiểm".


Cụ Ngô Đức Kế, cụ Huỳnh Thúc Kháng vạch trần âm mưu của Phạm Quỳnh

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918), thực hiện âm mưu của đế quốc Pháp, Phạm Quỳnh ra sức tán dương Truyện Kiều nhằm đánh lạc hướng đấu tranh cho độc lập dân tộc của thanh niên và trí thức Việt Nam, hòng đưa họ vào thưởng thức văn chương thuần túy. Nhận thấy nguy cơ, cụ Ngô Đức Kế viết bài Chánh học cùng tà thuyết đăng trên báo Hữu Thanh ngày 1/4/1924, vạch trần âm mưu của Phạm Quỳnh.

Bài của cụ Ngô được dư luận nhiệt liệt tán dương. Phạm Quỳnh không dám cãi lại mặc dù trong tay ông ta có tờ báo Nam Phong được thực dân Pháp đỡ đầu. Mãi đến năm 1930, nhân trả lời ông Phan Khôi về câu chuyện Học phiệt, ông Phạm Quỳnh mới nói đến bài báo của cụ Ngô Đức Kế và cho đó là “câu chuyện cá nhân, câu chuyện quyền lợi, không quan hệ đến học vấn, tư tưởng gì cả”.

pic
Ông Phạm Quỳnh

Cụ Huỳnh Thúc Kháng viết bài Chánh học và tà thuyết có phải là quan hệ chung không, vạch trần Phạm Quỳnh đã “buông lời thô bỉ như là ‘hàng thịt nguýt hàng cá’, ‘thỏa lòng ác cảm’ v.v… bôi lọ đến danh dự một người chí sĩ đã qua đời. Những lời nói trên mà xuất phát từ một người văn sĩ xằng nào thì không đáng trách, song từ lỗ miệng và ngòi bút một người tân nhân vật, nghiễm nhiên tự nhận cái gánh gây dựng một nền văn hóa mới cho nước nhà, lại chủ trương một cái cơ quan ngôn luận mười mấy năm nay, mà có lời thô lỗ tỏ cái tâm sự hiềm riêng mà nói xấu cho một người thiên cổ thì không thể bỏ qua được…

Về cái sự bác Kiều mà ông Quỳnh không trả lời lâu nay, tấm lòng phục thiện của ông rõ là thái độ quân tử. Phải như ông Phan Khôi hỏi điều ấy mà ông Phạm Quỳnh cho là chuyện cũ, chỉ lược giải mấy câu, không nói phạm tới danh dự người chí sĩ đã qua đời thì cái lòng minh quang lỗi lạc của nhà học giả, người thức giả ai mà chẳng kính phục thêm.

Nay cứ như bức thư của ông trên thì rõ cái mối thù riêng hiềm vặt đối với chuyện công kích ấy chất chứa trong trái tim ông, đã bảy tám năm nay, nhân ông Phan Khôi khêu mối mà ông kéo rây ra, toàn bức thư ông không chỗ nào gãi ngứa vào bài Chánh học cùng tà thuyết kia mà chỉ những lời nhạo báng. Cái lối mặc oán ấy là tâm lý gì?

Độc giả thử xem bài Chánh học của ông Ngô cùng bức thư Học phiệt của ông Quỳnh mà so sánh thì đủ rõ ai là kẻ có lòng ác tâm riêng”…

Cụ Huỳnh Thúc Kháng đã làm năm bài thơ liên hoàn dưới đầu đề Phong trào học Kiều nhằm chĩa vào Phạm Quỳnh và những người đua đèo theo mà quên nhiệm vụ cứu nước, nói đến Kiều nhưng thực chất là châm biếm hành động và tư cách xấu của Phạm Quỳnh:

Á cũ qua rồi mới chửa Âu?

Học Kiều xúm xít bọn mày râu

Đã mang thân thế nương nhà thổ

Còn trách cha ông vụng kiếp tu

Một khúc đoạn trường khêu lửa đục

Mấy dây bạc mệnh chác hơi sầu

Biết chăng hỏi cụ Tiên Điền vậy

Muôn ác tà dâm ấy sự đâu!

Muôn ác tà dâm ấy sự đâu!

Tình đâu đâu  mà hiếu đâu đâu?

Theo trai, gác xó lời cha mẹ

Làm đĩ, đành thân kiếp ngựa trâu.

Nghiêng nước trận cười gương mấy kiếp,

Đắm người bể sắc tội ngàn thu.

Tiên Điền cụ nghĩ mua vui vậy

Biết nỗi người sau dại thế ru?

Cụ Huỳnh Thúc Kháng là tác giả bài Ông Táo mà người cho là làm để ám chỉ Phạm Quỳnh:

Cục đất ngày xưa có khác nào

Ngày nay ông Táo chức quyền cao

Khéo mang mặt nhọ vênh vang  thế

Chẳng hổ lưng cong khúm núm sao?(1)

Ba bữa giữ ngày cho địa chủ

Quanh năm kiếm chuyện mách thiên tào(2)

Một mai đất lại hoàn ra đất

Cái đẫy xôi chè giá đáng bao!

Khi Phạm Quỳnh từ Hà Nội vào Huế làm thượng thư Bộ Học, không còn dưới quyền cai trị trực tiếp của Thống sứ Bắc Kỳ, mà vòng tay phục Nam triều, có tác giả khuyết danh đã làm bài thơ Phạm Quỳnh (in trong Tập Thơ văn trào phúng Việt Nam do Vũ Ngọc Khánh sưu tầm) như sau:

Phạm Quỳnh Bộ Học phải không bay

Mả phát Nam Phong đã đến ngày

Mắc búa nhà Nho còn méo miệng(3)

Lọt vành chú Thống khéo khoanh tay.

 

Nhà văn Hoàng Đạo: “Đi về thôi, đi về, ông Phạm Quỳnh!”

Về việc ông Phạm Quỳnh định sang Pháp “đòi” hay “xin” thực dân Pháp thực hiện hòa ước 1884 (hòa ước mà triều đình Huế đã ký chịu đầu hàng Pháp), báo Ngày Nay (Hà Nội) ngày 26/8/1939 viết:

“Trong bảy năm ông làm một cột trụ của triều đình Huế, lương cao, bổng hậu, ông đã không làm được một mảy may cho dân, cho nước, và mới đây, công việc ông định làm là sang Pháp xin trở lại hiệp ước năm 1884 và sát nhập Bắc Kỳ dưới triều đình Huế - thật là một việc thất sách và vụng về hết chỗ nói…

Dân đất Bắc như ông Phạm Quỳnh nói cũng muốn lắm có một ‘tổ quốc để mà thờ’ nhưng tổ quốc ấy phải là tổ quốc hiện thực, chứ đòi về một thứ tổ quốc ‘bố vờ’ lại mất hết những thứ hiện có thì ôi thôi, chúng tôi xin bái ngoảnh ông Phạm Quỳnh lẫn công ty của ông và cả mũ cánh chuồn của ông nữa”.

Cũng trên báo Ngày Nay ấy, ông Hoàng Đạo với bài: Đi về thôi, đi về, ông Phạm Quỳnh! đã viết:

“…Tướng công ao ước một nước Nam tự trị, đặt dưới quyền thống trị của vua nhưng thực quyền là ở trong tay nghị viện do dân bầu lên. Nghĩa là tướng công hồi đó mến một chủ nghĩa dân chủ…, bỗng thanh vân gặp bước, phút chốc bỏ cán bút nhà ngôn luận, mặc áo trào, đội mũ cánh chuồn, nghiễm nhiên trở nên một trụ cột quan trọng nhất của Nam triều…

Thế rồi, bảy năm đã qua, bảy năm, một khoảng thời gian khá dài, đủ cho một nhà chính trị có tài như ông nêu lên cho bàn dân thiên hạ biết những kết quả tốt đẹp cuộc thí nghiệm to tát của tướng công… nhưng kết quả thế nào? Sự thật bắt chúng tôi buồn rầu trả lời rằng, kết quả cuộc thí nghiệm của tướng công là hư vô.

Trung Kỳ là nơi dân được hưởng ít tự do nhất, nơi dân thất học nhiều nhất, nơi dân được hưởng ít công lý nhất, cuộc thí nghiệm của tướng công đã hoàn toàn thất bại. Đâu là hiến pháp, đâu là dân quyền ở trong Trung? Vậy mà tướng công còn muốn lùi rộng biên giới phòng thí nghiệm của tướng công ra khắp Bắc Kỳ ư?...

Trong bảy năm, tướng công chỉ là một cái bù nhìn đáng thương. Cho nên, vì tướng công, ngu dân chúng tôi kêu lên: ‘Về đi thôi, từ chức đi thôi, ông Phạm Quỳnh!’. Nếu không, chúng tôi sẽ bắt buộc công nhận rằng những lời nói tốt đẹp xưa của tướng công về dân quyền, hiến pháp chỉ là lời nói phỉnh phờ một lát, nhà chính trị Phạm Quỳnh lúc lên được ngôi cao, vợ con sang, bổng lộc nhiều, cần phải quên đi như ta bỏ rơi chiếc áo tơi không dùng nữa”.

(Còn tiếp)

  • PArner Honvietquochoc
  • Viet nam air
  • free hit counter script