HV101 - Người viết văn tế Kiều thay Kim Trọng - Một kỳ tài

15 Tháng Ba 2016 8:41 SA
NGUYỄN TIẾN ĐOÀN sưu tầm (Theo di cảo của Thập Hoài Nguyễn Công Chuẩn*)

Bookmark and Share

Hình ảnh của HV101 - Người viết văn tế Kiều thay Kim Trọng - Một kỳ tài

Ông tên là Trần Tích Phiên, người làng Vị Xuyên - tỉnh Nam Định, dòng dõi nhà Nho, thông minh, có tài văn chương, lâm thời rất nhanh chóng trong giây phút là thành văn.

Ông là người nghĩa hiệp lâm cơ ứng biến. Lúc còn trẻ gặp hồi các tỉnh Bắc kỳ lần lần thất thủ, ông theo cụ Nguyễn Quang Bích và ông Lưu Vĩnh Phúc chống quân Pháp rồi bị thương. Từ đó ông không còn hoạt động được nữa vì sức khỏe sa sút. Sau đó cụ Nguyễn Quang Bích mất ở vùng thượng du, cụ Tán Thuật chạy sang Trung Quốc, tình hình cứu quốc Bắc kỳ nhiều nơi thất bại. Ông Trần Tích Phiên (tục gọi ông Hai Ưng) sức yếu cũng đành bó cánh.

Ông là người vui tính, mỗi khi gặp cảnh tịch mịch cô liêu thì ông lại tìm cách để tiêu khiển. Một hôm trời đã tối, ông gặp tôi và rủ đi xem hát tuồng mà tôi thì chẳng thích gì món ấy. Tôi biết tính ông cho nên cũng chiều ý ông bèn nhận nhời nhưng cũng còn đem câu chuyện này kia ra để nói vã. Đến lúc ra đi đã đến hơn mười giờ đêm. Đến rạp hát hỏi xem tối nay diễn tích gì mới được ông chủ rạp cho hay: Tích gia đình cụ viên ngoại và chàng Kim Trọng làm chay cho Thúy Kiều để tẩy oan… Ông Tích Phiên - Hai Ưng vừa ngồi vào ghế thì ông chủ nhà hát niềm nở chạy lại cầm tay và nói: - Ối chà! Ối chà! May quá, may thật là may, sao lại gặp được ông đây (vốn hai bên đã quen biết nhau lâu rồi).

Ông chủ rạp lại nói tiếp, tối nay diễn tích như thế… như thế… Thì giờ này sắp đến vai làm lễ tẩy oan cho Thúy Kiều, rất cần bài văn tế, nếu không thì hồi tuồng sẽ nhạt. Còn vai chính của bài văn tế là Kim Trọng, giờ biết làm sao? Trong nửa giờ nữa mà có được thì hay lắm, quý lắm. Ông Hai Ưng nói:

- Nếu tôi phải làm văn tế thì ai xem cho tôi. Thế ra tôi mất tiền không à!

- Được! Được, xin ông cứ giúp cho rồi ông muốn xem mấy tối nữa cũng được. Chỉ sợ ông không xem được suốt cả tháng thôi. - Miệng chủ rạp nói mà tinh thần rất vui, cứ nói cười hớn hở. Ông Hai Ưng cũng cười:

- Nói người đem giấy bút ra tôi đọc cho mà viết.

Ông chủ vội gọi người của ông và bảo lấy tờ giấy rộng, dặn viết chữ thật to để dễ đọc vì trong vở chưa có sẵn. Nếu viết chữ nhỏ, ban đêm người đọc văn có thuộc lòng đâu mà đọc ngắc ngứ thì kém cả vẻ hay đi mất. Giấy bút đem lại, ông Hai Ưng tức thì đọc ngay rằng:

“Thương ôi! Tài sắc bậc này

Bi hoan mấy nỗi

Nước trôi hoa rụng

Trâm gãy bình rơi

Đắm ngọc chìm hương

Ngọn bèo chân sóng

Vi lau san sát

Non bạc trùng trùng

Chiếc lá bơ vơ

Tình xưa lai láng

Một phen tri kỷ

Hết kiếp đoạn trường

Đau đớn thay

Tiên thề tay thảo

Nét vẽ câu thơ

Dưới nguyệt chén đồng

Khi ngày quạt ước

Đinh ninh đôi mặt

Căn dặn tấc lòng

Gặp bước lưu ly

Ai hay vĩnh quyết

Ba mươi sáu chước

Mười mấy năm trời

Lên thác xuống ghềnh

Vào sinh ra tử

Vì tôi trót ước

Để chị riêng oan

Càng nói càng đau

Giọt dài giọt ngắn

Lấy câu vận mệnh

Lập một đàn tràng

Mây kéo tối rầm

Trầm bay nhạt khói

Nàng nhẽ có hay

Đủ mặt một nhà

Biện dâng một lễ”.

Ông Hai Ưng đọc cho người chép có hai mươi phút là xong. Chữ dùng toàn trong Kiều. Thật là kỳ tài!

 

_____

* Thập Hoài Nguyễn Công Chuẩn (1883-1956) là bậc túc Nho, thời cách mạng có công lớn được Nhà nước phong danh hiệu Lão thành cách mạng. Cụ Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã từng đến đàm đạo với cụ Nguyễn Công Chuẩn tại tư gia ở Vũ Trung, Kiến Xương. Khi đó cụ Nguyễn Sinh Sắc còn đem theo cả Bác Hồ (mới chừng 10 tuổi). Cụ Nguyễn Công Chuẩn là ông nội của nhà nghiên cứu Hán-Nôm Nguyễn Tiến Đoàn (đã quá cố).

(Chú thích của nhà thơ Nguyễn Ánh Tuyết)

  • Viet nam air
  • free hit counter script