HV137 - Tìm chọn hiền tài

01 Tháng Sáu 2019 5:21 CH
TRƯƠNG TẤN SANG - Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Bookmark and Share

Hình ảnh của HV137 - Tìm chọn hiền tài

LTS: Nhân dp k nim ln th 129 ngày sinh Ch tch H Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2019), nguyên y viên B Chính tr, nguyên Ch tch nước Trương Tn Sang có đôi điu suy ngm v công tác cán b. Chúng tôi xin trân trng gii thiu vi bn đọc bài viết ca nguyên Ch tch nước Trương Tn Sang.

Những bài học từ lịch sử

Tiến sĩ Thân Nhân Trung, khi được vua Lê Thánh Tông giao soạn bài văn bia cho bia Tiến sĩ đầu tiên khoa Nhâm Tuất (1442) đã viết: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia. Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh; nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn. Vì thế các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí quốc gia làm công việc cần thiết...”.

Những lời ấy đã được đục khắc vào bia đá, để lại cho muôn đời con cháu noi theo mà thực hiện.

Các triều đại nối nhau trong lịch sử nước ta đều coi việc tìm chọn hiền tài là việc hệ trọng của quốc gia. Nhà Lý cho ra đời Quốc tử giám, trường “đại học” đầu tiên của nước ta để mở khoa thi đầu tiên đào tạo nhân tài. Viên quan văn võ song toàn Tô Hiến Thành ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử dân tộc chính là trong thời nhà Lý.

Năm 1253, nhà Trần lập Quốc Học viện, ban hành thể lệ thi cử rất nghiêm khắc để tránh chuyện con nhà giàu chạy chọt đỗ đạt. Chế độ thi cử đó đã phát hiện và bồi dưỡng ra những danh nhân văn hóa như Nguyễn Hiền đỗ Trạng nguyên năm 13 tuổi, Mạc Đĩnh Chi, vị quan liêm khiết, vị sứ thần thông minh, hiểu biết sâu rộng, tài năng khí phách, hay nhà sử học Lê Văn Hưu, người biên soạn bộ Quốc sử đầu tiên của nước ta.

Nhà Hồ chỉ trị vì trong một thời gian rất ngắn nhưng qua tuyển cử đã phát hiện những bậc kiệt hiệt như Nguyễn Trãi, sau này là nhà văn hóa lớn của dân tộc... Đến thời Hậu Lê, vua Lê Lợi ngay năm đầu ở ngôi đã hạ chiếu nói lời thiết tha: “Muốn thịnh trị phải được người hiền tài, muốn được người hiền tài thì phải do tiến cử. Cho nên người đứng đầu thiên hạ phải lo việc ấy trước tiên”.

Minh Mạng, vị vua thứ hai triều Nguyễn đã biến việc cầu người hiền tài thành một chính sách nhất quán của triều đình khi ấy. Sách Khâm định Đại Nam hội điển sử lệ của nội các triều Nguyễn ghi lại có tới 11 lần vua Minh Mạng ban dụ để cầu người hiền tài tham gia vào bộ máy hành chính nhà nước.

Vua Quang Trung ngay sau khi đánh tan quân Thanh đã giao Ngô Thì Nhậm thay mình viết Chiếu cầu hiền, hoặc kiên nhẫn ba lần viết thư mời La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp ra giúp việc cho nhà Tây Sơn, là những tấm gương điển hình cho việc chiêu hiền đãi sĩ tìm chọn người tài của cha ông ta.

“Chiếu cầu hiền” khi cách mạng thành công

Thời nay, một con người kiệt xuất luôn coi trọng việc thu phục và sử dụng người tài đức là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, cuối năm 1945, Hồ Chủ tịch đã hai lần viết thư mời cụ Huỳnh Thúc Kháng, một nhà chí sĩ yêu nước ra giúp việc cho Chính phủ.

Rồi trong những ngày dầu sôi lửa bỏng năm 1946, trước khi sang Pháp thực hiện chuyến công du nước ngoài lâu ngày, Bác Hồ đã ký sắc lệnh ủy nhiệm cụ Huỳnh Thúc Kháng, một nhân sĩ ngoài Đảng Cộng sản, làm quyền Chủ tịch nước với lời dặn dò gan ruột: “Dĩ bất biến ứng vạn biến!”. Cụ Huỳnh đã đảm nhiệm công việc này một cách trọn vẹn.

Từ nước Pháp trở về, Bác đã đi cùng với 4 trí thức Việt kiều yêu nước là kỹ sư luyện kim Võ Quý Huân, bác sĩ Trần Hữu Tước, kỹ sư mỏ Võ Đình Quỳnh và nhà khoa học Phạm Quang Lễ (giáo sư Trần Đại Nghĩa).

Tiếp sau đó, những trí thức lớn khác ở Pháp như Nguyễn Khắc Viện, Phạm Huy Thông, Trần Đức Thảo... cũng về Việt Nam. Trong bối cảnh muôn vàn thiếu thốn, các trí thức này đã có những đóng góp to lớn vào công cuộc kháng chiến và sau này là kiến quốc của toàn dân tộc.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước, ngày 20-11-1946, trên báo Cứu quốc xuất hiện một bài báo, nói đúng hơn là một thông báo, dưới ký tên “Chủ tịch Chính phủ Việt Nam - Hồ Chí Minh”, viết: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài. Trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người có tài có đức. E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc tài đức không thể xuất thân. Khuyết điểm đó tôi xin thừa nhận. Nay muốn sửa điều đó và trọng dụng những kẻ hiền năng, các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những việc ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết”.

Đây chính là một dạng “Chiếu cầu hiền” của người đứng đầu Chính phủ nước Việt Nam non trẻ lúc bấy giờ.

Những bài học đau xót

Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 8 đã chỉ rõ: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ”.

Như thế, có thể thấy vận mệnh của đất nước, của chế độ tùy thuộc vào cái cách mà chúng ta lựa chọn đội ngũ cán bộ các cấp, trong đó có cấp chiến lược, những người đảm trách công việc nặng nề là chèo lái con thuyền quốc gia. Điều đó đòi hỏi sự trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao cả vì sự nghiệp chung của những cán bộ lớp trước trong việc giới thiệu với cơ quan có thẩm quyền tuyển chọn những người xứng đáng.

Chúng ta đã có những bài học đau xót về việc giới thiệu cán bộ không đủ phẩm chất và năng lực nhưng là cánh hẩu, là họ hàng, là đổi chác (tôi nâng đỡ con anh thì anh nâng đỡ con tôi, hoặc tôi nâng đỡ người của anh thì anh nâng đỡ người của tôi…) và cũng không loại trừ việc đút lót tiền bạc, của cải để được vào các vị trí trọng yếu.

Cho đến nay, mặc dù công tác cán bộ đã được đổi mới nhiều, nhưng trên thực tế vẫn không tránh khỏi còn những sai sót nghiêm trọng là kẽ hở để những kẻ tham lam, cơ hội, kém đức kém tài chui vào bộ máy, tạo dựng bè cánh, gây nên những tác hại nghiêm trọng, dẫn đến sự bất bình to lớn trong nhân dân và đặt sinh mệnh chính trị của Đảng, của chế độ vào thế bất lợi.

Không thể để những kẻ kém đức kém tài, vô liêm sỉ, “chạy chức chạy quyền”, có nguồn tài sản bất minh, nâng đỡ người thân, gia đình, họ hàng, là cánh hẩu, bị xã hội và báo chí lên án, lại vẫn có thể biện bạch thách thức dư luận hay lên giọng rao giảng đạo đức.

Không thể để một ông cán bộ cấp cao phát ngôn bừa bãi, đề ra những chính sách gây thiệt hại cho đất nước và nhân dân có thể tiếp tục nhơn nhơn tại vị. Lại càng không để cho những quan tham, dù ở cấp nào, có thể trốn tránh trách nhiệm và “hạ cánh an toàn”.

Càng là người của tổ chức, của Đảng, lại càng phải chịu trách nhiệm nặng nề hơn trước sự nghiêm minh của pháp luật, sự giám sát của nhân dân.

Rà soát lại “quy trình”

Làm thế nào để có thể hạn chế tối đa những sai sót trong công tác lựa chọn cán bộ, đặc biệt là ở cấp chiến lược?

Câu trả lời ở đây là cơ chế trách nhiệm.

Quy trình tuyển chọn, đề bạt cán bộ là của tập thể, nhưng công việc giới thiệu cần được cá nhân hóa để thuận tiện cho việc vận hành cơ chế trách nhiệm.

Cá nhân người giới thiệu có trách nhiệm bảo vệ sự tiến cử của mình trước các cơ quan chức năng. Người cán bộ được tiến cử có thành tích và tiến bộ thì cá nhân người giới thiệu và tập thể giới thiệu được khen thưởng xứng đáng; nếu người được tiến cử vi phạm những tiêu chuẩn về chuyên môn, đạo đức trong công việc, người giới thiệu và những thành viên nào trong tập thể tán thành giới thiệu bổ nhiệm nhân sự sai lầm cũng phải chịu trách nhiệm và bị xử lý kỷ luật tương xứng.

Người cán bộ được giới thiệu để tuyển chọn phải có trách nhiệm trình bày rõ trước cơ quan tuyển chọn về những thành quả nổi bật đã làm, được cơ quan, đơn vị, nhân dân thừa nhận và phải trình bày những công việc mình sẽ làm trên cương vị công tác mới. Các cơ quan chức năng và nhân dân sẽ đánh giá quá trình “thi tuyển” này thông qua các cơ chế giám sát, qua báo chí và dư luận quần chúng.

Cơ quan có thẩm quyền ra quyết định bổ nhiệm cán bộ vào các vị trí trong hệ thống chính trị phải chịu trách nhiệm nếu kết quả bổ nhiệm nhân sự ấy lại là người kém đức kém tài; đồng thời cơ quan ra quyết định cũng phải có đủ thẩm quyền và có trách nhiệm xử lý nhanh chóng những trường hợp cán bộ sai phạm trong công tác.

Ở các quốc gia văn minh, chỉ cần một bộ trưởng lỡ lời là đủ để cho Chính phủ buộc người đó thôi chức để giữ uy tín cho Đảng cầm quyền. Còn ở ta, một quốc gia có nền văn hiến hàng ngàn năm rực rỡ, sao lại không thể làm như vậy?

Chúng ta đã có cả một hệ thống các quy định khá chặt chẽ của Đảng cho đến các quy định của Nhà nước, nhưng vẫn xảy ra tình trạng “một bộ phận không nhỏ” cán bộ, đảng viên trong bộ máy công quyền các cấp thoái hóa, biến chất, vi phạm kỷ luật Đảng, vi phạm pháp luật, trong đó có những trường hợp hết sức nghiêm trọng và kéo dài.

Thực tế đó cho thấy cần phải rà soát lại toàn bộ quy trình tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ, khắc phục những hạn chế, yếu kém đã bộc lộ, đồng thời cũng phải rà soát lại quy trình xử lý cán bộ sai phạm theo hướng kiên quyết, nhanh gọn hơn, không thua kém gì các quốc gia văn minh.

Với cơ chế tìm chọn hiền tài đúng đắn, tiến bộ, phù hợp thực tiễn hiện nay, chắc chắn chúng ta sẽ loại bỏ được những kẻ kém đức, kém tài, cơ hội, chui sâu leo cao, đồng thời tìm chọn được những cán bộ có đủ đức tài làm rường cột quốc gia, đáp ứng được sự mong mỏi của nhân dân.

Dù ở hoàn cảnh nào thì đức hy sinh, khát vọng cống hiến cho Tổ quốc luôn là những giá trị bất biến của hiền tài.

(Nguồn: báo Sài Gòn Giải Phóng, 17-5-2019)

 

***************

Mối liên hệ hữu cơ giữa “nguyên khí quốc gia” - những người hiền tài - với vận mệnh quốc gia, dân tộc là điều đã được chứng minh qua lịch sử mấy ngàn năm của đất nước. Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn, khi nhờ có hai gia tướng tài năng đức độ Dã Tượng và Yết Kiêu mà thoát khỏi vòng vây quân thù đã thốt lên rằng: “Chim hồng hộc sở dĩ bay cao được là nhờ ở sáu trụ xương cánh cứng rắn”.

Ngày nay, những cán bộ liêm chính, đức tài vẹn toàn được lựa chọn đảm nhiệm các trọng trách, sẽ là những trụ xương cánh cứng rắn để Đảng cầm quyền và bộ máy chính quyền vững mạnh, phục vụ nhân dân một cách hiệu quả, đưa đất nước tiến lên vững chắc trên con đường hội nhập và phát triển.

Thời cơ và thách thức nằm ngay trong chính chúng ta .

***************

Lời bình của Hồn Việt

Tổ chức cán bộ là vấn đề nóng bỏng, quan trọng hàng đầu trong các vấn đề quan trọng của Đảng, của đất nước. Bài viết giản dị, súc tích, khí phách, trách nhiệm, có cái nhìn từ lịch sử hiếm quý này giúp bạn đọc cùng suy ngẫm, thấm thêm vấn đề đang cận kề trước ngưỡng cửa Đại hội XIII. Tác giả lại là người có đủ tư cách để nêu lên vấn đề này. Dĩ nhiên là chưa thể nói hết một lần, chuyện này lâu dài, phong phú, nhiều chiều. Xin nhân có bài của đồng chí Trương Tấn Sang, tạm nêu vài vấn đề để gọi là hưởng ứng.

Tại sao công tác này có nhiều tiêu cực, nhiều tai tiếng mà ai cũng nghe cũng biết. Chung quanh một chữ chạy đã có biết bao nhiêu chuyện rồi. Chạy bằng tiền (nhiều khi các doanh nghiệp tham gia chạy giùm), trắng trợn có, dùng quyền lực ban phát có… Thế là hóa ra như cái “chợ” - một siêu thị như có ông kêu lên. Chưa bao giờ, ở nước ta, dù là dưới chế độ phong kiến, lại có chuyện này. Còn thời kháng chiến - cách mạng, Hồ Chí Minh thì không thể có chuyện này. Lấy xương máu, lấy tù ngục, lòng trung thành vô hạn làm thước đo nhân phẩm, mà phải có trí tuệ, trình độ thực, còn chưa vào được trung tâm quyền lực. Thế mà nay…

Chung quy là vấn đề dân chủ. Trong “Đảng thực hành dân chủ rộng rãi…” (Di chúc Hồ Chí Minh), lâu nay có định đề rằng: công tác tổ chức cán bộ là công tác của Đảng, do Đảng trực tiếp nắm, bí mật bàn bạc thực hiện, nhân dân đảng viên không được biết (nhiều lắm là tham khảo ý kiến một số vị nguyên lão). Nay cần để cho đảng viên, nhất là thành phần đảng viên lão thành kinh qua nhiều công tác, chiến trận, các trí thức trung thực… được phát biểu. Họ là những người trung thành, lão luyện việc đời, việc nước, ngại gì? Đảng sợ rắc rối, phức tạp, mất công. Chuyện này đừng nên chỉ có mấy ông ngồi lại, thậm chí một ông quyết. Quyết rồi sai, ta đã thấy rõ qua một số trường hợp. Nhưng dù không sai nặng, thì rất nhiều yếu kém, bất công, gây tâm trạng không an trong đảng viên, nhân dân. Lầm người là cái lầm lớn nhất, nguy nhất, có thể dẫn đến “cơ đồ đắm biển sâu”. Làm sao, dần dần, đi đến quy định các chức vụ cao nhất của đất nước phải được phê duyệt rộng rãi trong Đảng, trong nhân dân - ít ra là để “tham chiếu”. Nhân dân, đảng viên biết tất cả, chớ coi thường.

Cho nên, phải sửa cái gọi là tư duy, quan niệm, cơ chế, chứ làm kiểu này thì có ngày “nguy”. Đại hội lần 2 vừa rồi là suýt “nguy”. Nếu không có một số người trung kiên kéo lại, thì tình hình chưa biết thế nào. Rồi phát hiện ra các sai lầm của một số nhân vật chủ chốt, xử lý, nhưng đâu đã hết. Sờ vào ở đâu cũng có việc. Cho nên đồng chí Tổng bí thư - Chủ tịch nước trở lại làm việc, nhân dân vui mừng là vì muốn công cuộc chống tham nhũng và công tác chuẩn bị Đại hội có một “bàn tay sạch” dẫn dắt đi tiếp đến thắng lợi. Tình hình chung có nhiều dấu hiệu tốt. Nhưng không thể an tâm vì người thiếu quá. Nếu lớp vừa rồi vì hết tuổi quy định mà ra đi, thì chưa thể có lớp trưởng thành kịp kế tiếp. Anh hùng còn mù mịt dặm khơi. Trung ương còn như thế, địa phương liệu có kiểm soát chặt không, chuẩn không?

Rất mong tác giả bài báo cùng nhiều đồng chí đã kinh qua công tác lâu năm, nhiều suy nghĩ, nhiều kinh nghiệm, sẽ có tiếng nói góp thêm, cụ thể với Trung ương về vấn đề này.

  • PArner Honvietquochoc
  • Viet nam air
  • free hit counter script