HV146 - SỨC KHỎE Những chủng vi rút mới sẽ xuất hiện bên cạnh con người như thế nào?

26 Tháng Ba 2020 4:26 CH

Bookmark and Share

Hình ảnh của HV146 - SỨC KHỎE Những chủng vi rút mới sẽ xuất hiện bên cạnh con người như thế nào?

Do nhiều nguyên nhân, những chủng vi rút mới sẽ xuất hiện bên cạnh con người

 

Do con người tiếp xúc động vật

Các nhà khoa học đã xác định rằng việc sử dụng động vật trong nông nghiệp và việc nuôi động vật đã mang đến cho con người những mầm bệnh từ những vi rút nguy hiểm. Ví dụ, bệnh đậu mùa có từ 10.000 năm trước Công nguyên xuất phát từ việc con người nhiễm vi rút Variola, thuộc chi Orthopoxvirus, họ Poxviridae từ gia súc. Nếu không nhờ chế tạo thành công vắc xin, những vi rút này vẫn sẽ là một phần thường xuyên gây chết người cho các trẻ em nhỏ. Nhờ đó, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tuyên bố tiêu diệt được bệnh đậu mùa vào năm 1979. 

Theo báo cáo của EcoHealth Alliance (một tổ chức phi chính phủ toàn cầu chuyên về phòng chống bệnh truyền nhiễm) ước tính có 1,7 triệu vi rút vẫn chưa được phát hiện trong động vật hoang dã và gần một nửa trong số đó gây hại cho con người. EcoHealth Alliance cũng cho rằng việc mua bán thịt rừng tràn lan cộng với sự xâm lấn của con người vào môi trường hoang dã đưa con người tiếp xúc gần hơn với những loại vi rút chết người. 

Ngày 24-2-2020, chính quyền Trung Quốc đã ban hành lệnh cấm toàn diện việc mua bán và tiêu thụ động vật hoang dã. Bởi vi rút SARSCoV-2 gây dịch COVID-19 được cho là bùng phát từ khu chợ Hoa Nam ở thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc. Bởi trên danh nghĩa là chợ hải sản nhưng hoạt động buôn bán động vật hoang dã trái phép diễn ra tràn lan tại chợ Hoa Nam.


Do con người tạo ra 

Vào năm 1998, một số nhà khoa học đến từ nhiều nước trên thế giới đã bắt tay vào một dự án tái tạo chất liệu gien của vi rút cúm Tây Ban Nha năm 1918 từng giết hại 50 triệu người trên toàn thế giới. Nhóm nghiên cứu, dẫn đầu là hai chuyên gia Ann Raid và Jeffery Taubenberger thuộc Viện nghiên cứu bệnh học quân đội Mỹ sau đó đã thông báo kết quả: vi rút cúm Tây Ban Nha 1918 thuộc chủng phụ của vi rút H1N1. 

Song vi rút H5N1 còn độc hơn nhiều. Vi rút H5N1 xuất hiện từ giữa thập niên 1990 đã tàn sát hàng chục triệu gia cầm nhưng vi rút này không dễ lây lan từ người sang người. Tuy nhiên, năm 2011, các nhà khoa học của Trung tâm y tế Erasmus ở Rotterdam (Hà Lan) đã thực hiện một vài biến đổi gien đối với vi rút H5N1 thông thường và cấy vào chồn sương - loài vật nhiễm bệnh cúm giống như con người. Chỉ sau 10 lần chuyển từ con chồn này sang con chồn khác, vi rút H5N1 đã biến đổi gien và có khả năng lây lan dễ dàng qua đường không khí mà độc lực vẫn rất cao như cũ: có khả năng giết chết 50%-60% số người bị nhiễm. Nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Yoshihiro Kawaoka thuộc Đại học Wisconsin (Mỹ) cũng đã tạo ra chủng “vi rút ngày tận thế” như thế. Nguyên nhân được các nhà khoa học này đưa ra vì đây là cách duy nhất để nghiên cứu sự biến đổi của vi rút H5N1 và tìm ra vắc xin chặn đứng đại dịch. Tuy nhiên, hành động này có thể gây ra mối nguy hiểm nên chính phủ Mỹ đã kêu gọi nhóm nghiên cứu không công bố chi tiết nghiên cứu này. “Chẳng thể biết kẻ điên rồ nào đó sẽ cố chế tạo lại vi rút H5N1” - chuyên gia Michael Osterholm, giám đốc Trung tâm nghiên cứu và chính sách về bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Minnesota (Mỹ), bình luận. 


Do con người phát hiện 

Theo tạp chí Nature (Tự nhiên) số ra ngày 30-10-2013, các nhà khoa học đã tìm thấy bằng chứng cho thấy loại vi rút Corona mới tương tự vi rút gây Hội chứng viêm đường hô hấp cấp tính (SARS) tồn tại trên một loài dơi ở Trung Quốc có thể lây trực tiếp sang người mà không cần thông qua trung gian truyền bệnh nào. Các nhà khoa học đã phân tích gien của các mẫu vi rút lấy trong vòng một năm từ các con dơi móng ngựa ở thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Kết quả cho thấy vi rút Corona tương tự SARS tìm thấy ở loài dơi này rất giống với vi rút SARS trên người và cũng có thể tác động vào các thụ quan trên tế bào người. Điều đó có nghĩa là chúng có khả năng lây trực tiếp sang người ở bất kỳ nơi nào có sự tiếp xúc với loài dơi này. 

Nhóm nghiên cứu do bà Shi Zhengli (Viện vi rút học Vũ Hán) làm trưởng nhóm đã từng về một hang động ở tỉnh Vân Nam để lấy mẫu từ dơi. Họ đã tìm thấy vi rút Corona có ở 4 loài dơi khác nhau, trong đó có một loại vi rút có bộ gien giống 96% với loại vi rút Corona chủng mới SARS-CoV-2. Tuy nhiên, ngày 2-2-2020, bà Shi Zhengli đã bác bỏ giả thuyết cho rằng chủng Coronavirus mới được tạo ra và bị rò rỉ từ một phòng thí nghiệm của Viện vi rút học Vũ Hán. 

Việc nghiên cứu các chủng vi rút mới ngoài tự nhiên luôn gây ra sự lo lắng trong giới khoa học. Gần hai tháng trước cơn bùng phát dịch COVID-19, New York Times thông tin về Predict, một chương trình nghiên cứu do chính phủ Mỹ rót kinh phí để nhận diện các vi rút gây bệnh trên động vật nhưng có thể lây nhiễm cho người và dẫn đến một dịch bệnh mới, vừa bị quyết định dừng lại sau một thập kỷ hoạt động. Các nhóm chuyên gia của Predict đã nghiên cứu nhiều dịch bệnh bí ẩn ở nhiều quốc gia, trong đó có vụ 3.000 con chim hoang dã sống ở một hồ Mông Cổ chết, ngăn chặn bệnh dịch nguy hiểm ở một vườn thú Campuchia vì nguồn thức ăn - những con gà nhiễm cúm, hay nhận diện những vi rút từ dơi mà đội bóng đá thiếu nhi Thái Lan có thể bị phơi nhiễm khi bị mắc kẹt trong hang động ở Thái Lan. 

Nhân viên y tế phun thuốc tẩy khử trùng tại một khu chợ ở Seoul, Hàn Quốc, ngày 26-2-2020 để chống dịch COVID-19  Ảnh: REUTERS


Do băng tan

Giới khoa học cảnh báo tình trạng ấm lên trên toàn cầu có thể khiến nhiều vi rút từ hàng trăm ngàn năm trước xuất hiện trở lại từ lớp băng vĩnh cửu. Chẳng hạn, theo giáo sư Jean-Michel Claverie tại Đại học Aix-Marseille (Pháp), có khả năng vi rút sẽ xuất hiện từ băng tan như vi rút gây bệnh đậu mùa hoặc các vi rút từng tuyệt chủng. Theo kênh thời tiết The Weather Network, các nhà khoa học đã phát hiện hơn 30 loại vi rút trong một tảng băng ở Trung Á và những loại vi rút này hoàn toàn mới lạ so với khoa học hiện đại. Đây là kết quả lấy từ nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học quốc tế khi họ tới tảng băng Guliya (cao nguyên Tây Tạng, Trung Quốc) tìm hiểu vi rút cổ xưa.l 

  • PArner Honvietquochoc
  • Viet nam air
  • free hit counter script