HV149 - Có một bà quý phi vợ vua Quang Trung ở làng Mỹ Chánh, tỉnh Quảng Trị

27 Tháng Bảy 2020 1:32 CH
LÊ TRỌNG SÂM

Bookmark and Share

Hình ảnh của HV149 - Có một bà quý phi vợ vua Quang Trung ở làng Mỹ Chánh, tỉnh Quảng Trị

Về chuyện này, chính sử nước ta chưa bao giờ nói đến. Câu chuyện cũng tình cờ từ bộ gia phả ở làng Mỹ Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Làng này là một làng lớn, nằm bên hữu ngạn sông Ô Lâu, cách thành phố Huế 38km, cách thành phố Quảng Trị 15km và cách thành phố Đông Hà, thủ phủ tỉnh Quảng Trị 23km.
 

Từ bộ gia phả của một dòng họ 

Đây là gia phả họ Nguyễn ở làng Mỹ Chánh (xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) chép lại năm 1926, có ghi cách đây gần 200 năm. Gia phả chép:

“Ông Nguyễn Văn Cẩn, Chánh dinh Cai hợp Diễn Phái Tử sinh năm Nhâm Thìn, chết ngày 16 tháng 9 năm Tân Mão, thọ 60 tuổi. Vợ là bà Nguyễn Thị Ái, sinh năm Giáp Ngọ, chết ngày 28 tháng 1 năm Nhâm Thìn, thọ 59 tuổi. Hai ông bà sinh được 16 người con, 7 trai và 9 gái, có người con gái út tên là Nguyễn Thị Bích, người làng Mỹ Chánh, gả cho vua Quang Trung, bà được xuất đinh, xuất tịch từ đó. Bà chết vào ngày 10 tháng 9, mộ táng tại Gò Thỏ, thôn Vĩnh Ân”.


Ông Thiền bên cạnh mộ “Bà Vua” Nguyễn Thị Bích ở Bình Định

Bà Nguyễn Thị Luyện, sinh năm 1930, mẹ của ông Hồ Văn Thanh, Trưởng thôn Vĩnh Long, xã Cát Hanh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, cho biết: “Khu vực ngôi mộ này, dân hay gọi là mộ ‘Bà Vua’, ngày xưa đây là vùng đất Chiêm Thành, cây cối rậm rạp. Theo các cụ già xưa thì mộ ‘Bà Vua’ nằm ngay rừng cấm của người Chăm, có một kho vàng ở đó. Cho nên từ những năm 1980, người ta cứ đến đấy tìm hầm vàng. Có người đã nhìn thấy vàng và nói: ‘Vàng đi ăn’, ‘Con ngựa vàng đi ăn’, ấy là nói theo kiểu duy tâm. Có người bảo đây là mả giả, xưa người ta chôn người sống để giữ vàng (họ gọi là vàng hời). Họ còn nói: nếu là vàng hời khi đào lên phải đem đi đốt, ai lấy thì nguy hiểm đến tính mạng. Vàng hời biết đi, có thể di chuyển được”. Bà Luyện còn nói: “Vùng rừng cấm, có gạch hời. Tôi còn nhớ, chồng tôi gánh gạch hời về, gạch to như viên đá ong. Sau này khu rừng cấm tên là Gò Thỏ vì trước đây nơi ấy có nhiều thỏ”.

Cụ Nguyễn Văn Thiền, sinh năm 1933, ở đội 6 thôn Vĩnh Long, cháu đích tôn của Hoàng giáp Nguyễn Văn Hiến cho biết: “Hồi trước đến giờ, vào tháng 12 âm lịch hằng năm, con cháu họ Nguyễn đã chạp mộ ‘Bà Vua’ ở Gò Thỏ. Nhưng sau một thời gian dài, người trong họ chẳng biết đó là ai, thuộc thời nào. Mãi sau này sưu tra cuốn gia phả mới thấy ghi: ‘Nguyễn Thị Bích, tốt vu cửu nguyệt sơ thập nhật, giá vu Quang Trung-Nguyễn Nhạc [có lẽ người viết ghi nhầm], An Thơ, Mỹ Chánh, xuất đinh tịch tư thử thủy’, dịch là: Nguyễn Thị Bích, chết ngày 10 tháng 9, gả cho Quang TrungNguyễn Nhạc [ghi nhầm], người thôn An Thơ, làng Mỹ Chánh, được xuất đinh, xuất tịch từ đó”. Ở đây cần một sự giải thích: An Thơ là một làng lớn nằm trên sông Ô Lâu, cách làng Mỹ Chánh chừng 4km, làng đông dân cho nên có nhiều người lên sinh sống ở làng Mỹ Chánh lập sau.

Hiện tại, nhà cụ Nguyễn Văn Thiền còn giữ một cuốn gia phả cũ nát có ghi bà Nguyễn Thị Bích là đời thứ 10, cụ Hoàng giáp Nguyễn Văn Hiến là đời thứ 11 và ông Nguyễn Văn Thiền đời thứ 14. Cụ Thiền cho biết: “Cuốn gia phả này do ông chú Nguyễn Phán của tôi viết những năm 1950 ở Quảng Trị mang vào đã bị rách, chiến tranh loạn lạc may còn sót lại. Hồi trước, ngôi nhà của tôi được thờ kỹ lắm, nhà lá mái, có cờ lộng, có bàn vuông, có giáo mác để thờ. Nhưng năm 1964, bom đạn làm nhà bị cháy - khi di tản, chúng tôi có mang theo các giấy tờ sắc phong của vua Thiệu Trị và Tự Đức ban tặng, có bài vị, 4 cây liễn và gia phả. Cờ lộng bị bom cháy, áo mão các đoàn văn công mượn và mất luôn. Thời Tây Sơn suy vong, bà Nguyễn Thị Bích quay về quê nội ở làng Vĩnh Ân, Cát Hanh, huyện Phù Cát để trốn tránh, một thời gian sau bị bệnh và mất”.

Ông Thiền cũng cho biết: “Trước đây, có ngành chức năng của huyện và tỉnh đề nghị với chúng tôi đưa mộ bà về Tây Sơn nhưng chúng tôi không đồng ý. Chúng tôi chỉ mong Nhà nước quan tâm làm đền thờ bà ở đây để cho có di tích đàng hoàng, chứ mộ bà mà cũng bình thường như bao mộ khác thấy cũng buồn”.

Như vậy cho đến hiện nay, mộ “Bà Vua” hiện giấu mình trong một rừng cây bạch đàn. Phía trước mộ là cái mương nước thuộc vào đập Cây Gai ở thôn Vĩnh Long. Mộ nằm cách núi Đầu Voi 1km. Trên mộ có bia với dòng chữ: “Phần mộ - đời thứ 9 - Nguyễn Thị Bích, giá vu Quang Trung Nguyễn Huệ, từ trần ngày 10 tháng 9. Các cháu đồng lập mộ. 1997”.

Một chứng cứ nữa: năm 1985, anh Nguyễn Duy Hời, cán bộ trường Đại học Khoa học xã hội Huế, nhân chuyến đi tìm hiểu một số làng xã ở Quảng Trị đã tìm thấy một cuốn gia phả họ Nguyễn ở làng Mỹ Chánh, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Trong bản gia phả có tên bà Nguyễn Thị Bích có liên quan đến đời Tây Sơn. Trong đó có tờ la bàn 1926 ghi rõ:

“Ông Nguyễn Văn Cần, Chánh dinh Cai hợp Diễn Phái Tử, sinh năm Nhâm Thìn, chết ngày 16 tháng 9 năm Tân Mão, thọ 60 tuổi. Bà là Nguyễn Thị Ái, sinh năm Giáp Ngọ, chết ngày 28 tháng 1 năm Nhâm Thìn, thọ 59 tuổi.

Hai ông bà sinh được 16 người con, 7 trai, 9 gái, có người con gái út tên là Nguyễn Thị Bích, gả cho vua Quang Trung, bà được xuất đinh, xuất tịch từ đó. Bà chết ngày 10 tháng 9, mộ táng tại Gò Thỏ, thôn Vĩnh Ân. (Nguyên văn chữ Hán): Nguyễn Thị Bích, giá vu Quang Trung Hoàng đế, bổn thôn xuất đinh tịch tự thử thủy, tốt vu cửu nguyệt sơ thập nhật, mộ tại Vĩnh Ân thôn, Gò Thỏ xứ”.

Thời ấy, vua Quang Trung có chiếu thư và sắc phong ban tặng cho làng Mỹ Chánh. Trước đây ở đình làng Mỹ Chánh có hai câu đối nói lên niềm tự hào của dân làng:

“Triều đình mao thể gia phong, bản chương cửu hiệp An Thơ xã

Thiên tử chiếu thư ban tặng sắc phong Mỹ Chánh thôn”

Ở trên cho ta thấy mối quan hệ giữa bà Nguyễn Thị Bích làng Mỹ Chánh với vua Quang Trung đã khá rõ. Bây giờ chỉ cần xác định mộ táng ở thôn Vĩnh Ân để khẳng định bà là một nhân vật trong gia đình Tây Sơn.

Hỏi thăm các cụ già ở làng Mỹ Chánh về quan hệ với thôn Vĩnh Ân trong Bình Định thì không ai nhớ được, dù nghe nói rằng thời xưa có người bà con dòng tộc ở Bình Định hằng năm ra thăm viếng, chạp giỗ nhưng lâu ngày không còn nhớ tên gì, ở đâu, còn ai sống không?

Như vậy, đến đây chúng ta mới biết mộ bà Nguyễn Thị Bích được chôn ở Gò Thỏ, thôn Vĩnh Ân, tỉnh Bình Định.

Được biết, những năm gần đây, có một số cán bộ lão thành rất nhiệt tình đến tận nơi tìm hiểu, có cụ đã gặp các đồng chí Bí thư và Chủ tịch huyện Phù Cát tại Quy Nhơn, sau đó có gặp ông Trần Bá Hòa (Viện Hán Nôm Hà Nội) và Đinh Bá Hòa (Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Nghĩa Bình) và cùng đi về Phù Cát, đến tận địa bàn để khảo sát. Các cán bộ lão thành đó đã đến tận thôn Vĩnh Ân (sau này, thôn Vĩnh Ân đổi tên thành thôn Vĩnh Long, thuộc đội 5 và đội 6 của Hợp tác xã Cát Hanh 2), các cụ đã gặp được cụ Nguyễn Vân, sinh năm 1921, cụ là người lão thành trong họ, thời thanh niên cụ đã có lần ra Mỹ Chánh trong quan hệ dòng tộc nhưng sau khi có chiến tranh, mắt cụ bị lòa, người trẻ hơn lại không biết nên không đi lại được, do đó mối quan hệ dòng họ giữa Mỹ Chánh và Vĩnh Ân bị gián đoạn.

Cụ Vân biết nhiều chuyện nhưng tuyệt nhiên không biết một ai trong họ mình có tên Nguyễn Thị Bích gả cho Hoàng đế Quang Trung và cũng không có kỵ giỗ gì vào ngày 9 tháng 9 âm lịch (vì bà Bích mất vào ngày 10 tháng 9). Các cụ trên lại tìm đến nhà ông Nguyễn Văn Thiền (sinh năm 1933) ở đội 6, cháu đích tôn của cụ Hoàng giáp Nguyễn Văn Hiền hiện đang lưu giữ hồ sơ của đại gia đình.

Nhà anh Nguyễn Văn Thiền còn lưu lại nhiều bản văn cổ rất quý, còn có 14 đao sắc của các vua Thiệu Trị, Tự Đức ban tặng cho cụ Nguyễn Văn Hiền. Có một bản trích gia phả ở đây nhưng lại tương đồng với bản gia phả ở làng Mỹ Chánh, như có đoạn viết bằng chữ Hán: “Nguyễn Thị Bích, tốt vụ cửu nguyệt sơ thập nhất giá vu Quang Trung-Nguyễn Nhạc, An Thơ [làng gốc] tách đinh tự thử thủy” [có thể ghi nhầm hoặc ghi thêm chữ Nguyễn Nhạc để tránh sự tò mò của người ngoài, cũng như bản gia phả ở Vĩnh Ân lại không ghi mộ táng ở đâu để đánh lạc hướng chính quyền đương thời. Vì thế mà dân làng Vĩnh Ân không biết mộ bà Bích ở đâu].

Có tài liệu sưu tầm được xác định bà Nguyễn Thị Bích đã có một con trai với vua Quang Trung. Đây là một điểm khá quan trọng để biết dòng họ của vua Quang Trung Nguyễn Huệ có còn không, phải mất công sức tìm kiếm lắm, nhưng đây lại là một điều vô cùng bổ ích, đầy trung nghĩa và kính mến với vua Quang Trung. Mong sao việc này được nghiên cứu sâu và đạt kết quả.

Sự thực đến mức nào, chúng ta phải làm nhưng phải đầy tâm huyết và công phu của nhiều người mới mong có kết quả. Đáy bể mò kim nhưng với lòng ngưỡng mộ của toàn dân, chúng ta hầu mong anh linh nhà vua áo vải cờ đào ủng hộ.

Cần thiết khôi phục lại sự thực  lịch sử

Như vậy là qua các tài liệu trên, chúng ta đã nhất trí tìm thấy: vua Quang Trung Nguyễn Huệ đã có bà quý phi là Nguyễn Thị Bích, người làng Mỹ Chánh, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Các tài liệu ở trên đã chứng thực điều đó.

Đây quả thực là một việc hy hữu mang nhiều ý nghĩa thật bổ ích. Nhiệm vụ của chúng ta ngày nay là xác định đầy đủ sự việc trên, khôi phục lại sự thực lịch sử đã hàng trăm năm bị cát bụi che lấp.

Cần có một đội ngũ chuyên gia tài năng để làm được việc này. Và sau đó là có sự tôn vinh: xác định địa điểm, tu sửa xứng đáng phần mộ, giao cho bộ phận quản lý và hằng năm có người hương khói. Thể xác mất đi, hồn linh tồn tại mãi.♦

  • PArner Honvietquochoc
  • Viet nam air
  • free hit counter script