Gia đình người chuyên tháo ngòi nổ

Bữa cơm đã dọn ra, nghe đứa con gái gọi chị Châm là , em trai nó lại gọi mẹ, tôi không khỏi ngỡ ngàng. Khi chị Châm vào bếp lấy thêm thức ăn, tôi hỏi Quyền:

- Một người lính công binh đã từng tháo không biết cơ man nào ngòi nổ của bom mìn, vậy mà không thống nhất cho hai đứa con gọi người sinh ra chúng. Ông trị gia kiểu gì vậy?

Quyền ngừng tay so đũa, nói nhỏ:

- Cháu gái là con vợ trước…

Tôi khẽ gật đầu, không muốn Quyền nhắc lại chuyện chắc hẳn không vui của anh. Thời này, vợ chồng chia tay là chuyện bình thường, đã có những cặp vợ chồng ly dị vì không cùng sở thích ăn uống.

Quyền đánh cơm cho tơi rồi xới ra từng bát, khéo như một phụ nữ quen nghề nội trợ. Ở người sĩ quan công binh này, việc làm gì cũng rất chậm rãi, khi anh ngồi chẻ những cọng rau muống để làm nộm, cũng hết sức khéo. Hai đứa con khác mẹ nhưng có những nét giống bố, biết quý trọng khách, xin phép tôi cho cơm và thức ăn vào tô để ra sân ăn dưới trăng. Con bộ đội có khác, biết thưởng ngoạn thiên nhiên.

Chị Châm, sau khi dọn thức ăn, đồ uống ra bàn, nhã nhặn xin phép sang hàng xóm mừng đám thôi nôi. Vậy là chỉ còn Quyền và tôi đối diện với mâm cơm thịnh soạn. Mà Quyền lại không bưng bát, chỉ lo tiếp bia vào ly, chọn thức ăn đặt vào bát cho tôi. Thỉnh thoảng anh nhấp ngụm nước chín làm nguội để tủ lạnh và rủ rỉ kể cho tôi nghe chuyện tháo gỡ bom mìn.

- Thú thực với anh làm cái nghề tháo ngòi nổ bom mìn là phải kiêng tiệt bia rượu. Tôi cứ lo mình tiếp xúc hơi men, nghiện lúc nào không hay, đến lúc không giữ miệng được, run tay một chút là tan xác như chơi.

- Không uống thì ăn đi hay nhịn miệng đãi khách?

Quyền cười nhỏ, nói:

- Chiều nay, chúng tôi hoàn thành đợt rà hai hécta để xây trụ sở công ty HACOXIM ở Nhơn Trạch, mấy thằng lính công binh chúng tôi tự thưởng cho nhau bữa cháo lòng heo. Anh cứ cầm đũa tự nhiên, bộ đội với nhau, anh hãy coi đây như ở nhà mình vậy.

Quyền cho tôi biết về công việc rà tháo bom mìn của những người lính công binh các anh. Hóa ra, ở trên xứ sở mình đây, bom mìn, chất nổ giặc để lại không thể kể xiết. Ở miền Bắc, không ai đảm bảo rằng trên địa bàn một xã không còn bom nổ chậm vùi trong đất. Ở miền Nam thì hầu như làng ấp nào cũng còn mìn, bom, nhất là nơi địch từng đóng đồn, xây bót, vùng giáp ranh xưa kia. Dự đoán, phải 300 năm nữa, Việt Nam mới gỡ phá hết bom mìn. Mà đâu chỉ có bom mìn, lựu đạn, đạn nhọn, đạn pháo đều là những thứ xé banh xác người, cắt cụt chân tay như chơi. “Số đông người dân thờ ơ, nhưng với thằng lính công binh hiểu về sự nguy hại của vật liệu nổ còn sót lại, thấy người ta đào kinh, xẻ rạch, nhìn mấy chú thiếu niên cỡi trâu bò trên đồng cỏ, các cháu vui chơi trên sân trường, cũng nghĩ, phía dưới mặt đất kia đã sạch bom mìn, trái nổ chưa? Từ ngày đất nước hòa bình đến nay, máu lính công binh vẫn phải đổ, có điều, máu đổ đơn lẻ, âm thầm, chúng tôi không muốn nói ra, nên quý vị vẫn tưởng mọi thằng lính vẫn sống trong thanh bình” - Quyền nói thế.

Tôi hỏi một cách ngây ngô sang chuyện riêng của anh:

- Một người như anh, đâu dè phải qua hai lần đò.

Quyền im lặng một hồi khá lâu rồi nói tiếp:

- Cô ấy siêng năng lắm, chân trong nhà, tay ngoài sân. Chồng đi vắng mà đảm nhiệm ba sào ruộng, hai thửa đất, lúa khoai tốt chẳng kém nhà có hai vợ chồng.

Quê Quyền ở xã Cường Gián, một tỉnh miền Trung. Từ lâu, vùng quê ấy nổi tiếng cả nước vì người ra nước ngoài xuất khẩu lao động gửi tiền về dựng nhà cao cửa rộng như một khu phố sang ở thành phố lớn. Ngày ấy, Quyền được nghỉ phép về quê. Tốt nghiệp Trường sĩ quan Công binh đã ba năm, anh đang đảm nhiệm chức vụ đại đội phó của đơn vị chuyên rà phá bom mìn của Binh đoàn Cửu Long. Như tất thảy bố mẹ của những người lính khác, khi Quyền về đến nhà là các cụ giục anh lấy vợ. Kể ra, ở tuổi gần ba mươi, lấy vợ cũng phải. Nhưng bây giờ lấy ai, bạn gái thời học phổ thông người thì ở quê đã chồng con đề huề, người thì thoát ly ra thành phố hay ở phương trời nào cũng chẳng rõ. Quyền dành ra ba ngày đi thăm thú bà con trong xóm. Mọi người giới thiệu cho anh hết cô này tới cô khác, gái Nghi Xuân đều khá xinh và rồi Quyền chốt lại ở cô Bình. Bình không thật đẹp nhưng có duyên, đặc biệt mẹ anh mến cô ở nết chịu thương chịu khó, bộ đội cần có người vợ như thế. Nhưng có người cho anh hay, cô Bình tính ngang bướng, đã làm gì thì không ai ngăn cản nổi. Bình cũng sắp đi lao động chui ở nước ngoài. Gặp nhau trò chuyện, Quyền thấy anh với Bình hợp nhau về quan niệm hạnh phúc. Bình cho hay, cô có ý định ra nước ngoài lao động chừng ba năm, có khoản vốn kha khá giúp gia đình rồi lấy chồng. Bây giờ, gặp được Quyền, cô đã thay đổi, lấy chồng cho ổn định rồi tính tiếp. Hai gia đình thống nhất lễ dạm ngõ. “Bây giờ, các đồng chí, nhất là các bạn trẻ, có thể cho rằng tôi lấy vợ quá nhanh chóng, có phần dễ dãi, nhưng tôi lại nghĩ, chuyện chồng vợ như là duyên định từ trước. Nói vậy có vẻ duy tâm, nhưng thực tế hoàn cảnh tôi là thế”, Quyền nói. Sau lễ dạm ngõ một tuần, Quyền trả phép. Vào tới đơn vị anh báo cáo lý lịch vợ tương lai lên cấp trên. Các thủ trưởng của anh đều mừng. Sau khi hoàn thành đợt rà bom mìn chất nổ cho một khu nhà ở cho công nhân ở khu công nghiệp Sóng Thần, Quyền được nghỉ một tháng để về quê cưới vợ; chính ủy trung đoàn, tiểu đoàn trưởng và một số cán bộ đại đội cũng thay mặt đơn vị ra chia mừng với anh. Sau lễ cưới, vào một đêm, Bình hỏi Quyền rằng ở đơn vị anh làm việc gì. Quyền cho hay, anh là lính công binh tháo gỡ bom mìn. Bình hỏi: “Bây giờ còn bom mìn răng hè?”. Quyền cho vợ biết, còn rất nhiều bom mìn, chất nổ sót lại sau chiến tranh, thỉnh thoảng đây đó vẫn có người chết hoặc bị thương vì bom mìn. Bình nói: “Anh nên cẩn thận, em không muốn góa chồng đâu”. Chuyện vợ chồng mới cưới, chuyện nọ xọ chuyện kia, cho tới khi hai người chìm vào giấc ngủ. Thế rồi Quyền lên đường trở về đơn vị, một thời gian sau, điện thoại vợ vui mừng báo tin họ sắp có con. Quyền mừng suýt khóc. Khi vợ sinh, Quyền được đơn vị cho về hai tuần rồi phải vào ngay vì đại đội nhận nhiệm vụ đến Đất Mũi tham gia rà tháo chất nổ cho Nhà máy Khí Điện Đạm Cà Mau.

Sau khi có con, Bình phải lo làm ruộng, như phần lớn nông dân, cuộc sống của chị rất khó khăn, thiếu thốn đủ thứ. Tuy thỉnh thoảng Quyền có gửi tiền về phụ giúp nuôi con nhưng cũng chẳng đáng là bao, lương sĩ quan thời đó ít, hơn nữa công việc của một người thường đi làm nhiệm vụ xa đơn vị tốn kém, tháng nào hết tháng ấy. Thủ trưởng và bạn bè trong đơn vị bàn với Quyền đưa vợ con vào đây, trước mắt ở nhà trọ, để vợ làm công nhân may hoặc giày da còn hơn ở quê bám mấy sào ruộng, sau này có thể được cấp đất hoặc căn hộ chung cư. Quyền đã bàn với vợ trên điện thoại nhưng vợ anh không đồng ý vì đồng lương công nhân làm sao đủ nuôi con. Và rồi vợ anh đưa ra phương án, chị sẽ đi xuất khẩu lao động theo dạng chui, ba năm trở về sẽ có một khoản tiền dăm trăm triệu đủ để mua một lô đất xây nhà ở gần đơn vị Quyền đứng chân. Cả vùng Cường Gián này đều đi xuất khẩu lao động, sau vài ba năm là mua được đất đai, lên nhà lầu, có người tậu được xe hơi. Nghe vợ nói, Quyền hết sức lo lắng, nhưng sau dăm bảy lần chị rủ rỉ thuyết phục, anh chấp nhận. Vậy là vợ anh gửi con, lúc ấy đã lên ba, cho ông bà nội để sang Malaysia giúp việc nhà. Quyền hiểu, vợ mình có tính quyết đoán, ngăn cản cũng không được.

Để vợ đi làm thuê ở nước ngoài, Quyền xót xa lắm, thấy mình như người có lỗi lớn, nhiều đêm thương vợ, anh không cầm nổi nước mắt. Bạn bè động viên, an ủi anh, xa nhau vài ba năm rồi đoàn tụ, chẳng sao đâu. Thỉnh thoảng vợ anh gọi điện thông báo công việc và nói lên nỗi nhớ con, nhớ chồng, hết hạn là về với gia đình. Quyền chỉ mong thời gian trôi thật nhanh để vợ anh thoát khỏi cảnh làm mướn ở nước người.

Được hơn hai năm, vợ anh đã gửi về hơn 300 triệu đồng, với số tiền Quyền gom góp từ lương mới được tăng, anh mua được một lô đất 150m2 ở gần đơn vị. Được sự giúp đỡ của đơn vị và bạn bè, Quyền dựng được ngôi nhà cấp bốn, tường xây, mái lợp tôn chống nóng. Khoảng nửa năm nữa là vợ về, sẽ đón con vào, gia đình anh sẽ đoàn tụ và không có gì lay chuyển được hạnh phúc của họ.

Nhưng sự đời luôn có những bị kịch khó lường trước. Một đêm khuya, Quyền thức dậy bởi chuông điện thoại đổ dồn, đằng kia một giọng nói xa lạ báo hung tin, vợ anh đã bị cướp giết chết.

Tin dữ đến độ Quyền như không còn thấy cảm giác gì nữa. Đó là cảm xúc chết, thường diễn ra trước nỗi đau quá lớn. Quyền hỏi người ấy về nguyên nhân và cả cách đưa xác vợ về. Buông điện thoại, Quyền đến gõ buồng đại đội trưởng báo tin vừa nhận được. Một lát sau, cả đơn vị đến phòng nghỉ của anh. Cùng lúc ấy, điện từ quê vào, của anh em chú bác từ khắp nơi dồn đến. Sáng hôm sau, Quyền ra sân bay về Vinh. Một người bà con đón anh về nhà. Đến ngõ, anh đã thấy trong sân dựng rạp, người ngồi lặng đi bên những chiếc bàn, có nhiều người đầu quấn băng tang. Ba hôm sau, thi thể vợ anh mới được chuyển về bằng đường hàng không. Buổi chiều, mai táng vợ xong, khi mọi người đã về, riêng Quyền ở lại, tự nhiên anh thấy một đám mây lông thú từ dãy Hồng Lĩnh tràn tới, mưa bắn những hạt lớn trên ngôi mộ vừa đắp, Quyền đổ gục xuống mồ và khóc rống lên.

Trong màn mưa như thác, Quyền không biết gì nữa, cho tới lúc mấy người bà con chạy tới xốc anh dìu về.

Sau khi làm giỗ 49 ngày cho vợ, Quyền đưa con vào đơn vị. Từ đó, chàng sĩ quan công binh sống cảnh gà trống nuôi con.

* * *

Quyền kể tới đó thì chị Châm trở về. Quyền hỏi:

- Tiệc thôi nôi nhanh vậy, hả em?

- Chưa nhập tiệc nhưng em xin cáo về vì nhà mình có khách. Để em làm thêm món cho các anh ăn cơm.

Tôi nói:

- Thức ăn còn nhiều, cô ăn cho vui.

Châm nhẹ nhàng ngồi xuống ghế rồi lại đứng lên lấy khăn giấy trao cho chồng và tôi, rồi nói:

- Khi em nhận lời lấy anh Quyền, bạn bè đều khen dũng cảm, anh à.

- Lý do?

- Họ đều biết anh Quyền là lính công binh thường xuyên phải tiếp xúc với bom mìn, chất nổ. Hơn nữa…

Châm ngừng nửa chừng câu nói và nhìn chồng mỉm cười. Qua nụ cười của họ, tôi biết gia đình này rất hạnh phúc.

Châm kể, ngày ấy, cô đang dạy ở trường tiểu học Tạ Quang Tỷ ở Sóng Thần, hôm khai trường gặp một anh bộ đội chở con gái đến và nói với cô, do công việc nên có thể nhiều hôm anh sẽ nhờ người khác đưa đón.
Người khác đó là chiến sĩ công vụ đại đội anh. Qua người chiến sĩ này cô giáo Châm mới hiểu hoàn cảnh gà trống nuôi con và nhiệm vụ người lính công binh của Quyền. Cho tới một chiều, tan học đã hơn một giờ, vẫn không thấy ai tới đón bé, Châm liền chở bé về. Đến trước ngôi nhà có chiếc khóa cổng ở trước, cô mới nghe con bé cho biết, bố bé đi công tác đã mấy hôm rồi. Mọi hôm chú chiến sĩ đưa bé vào ở tạm trong đơn vị. “Cái ông bố này xao nhãng với con quá”. Châm phàn nàn vậy, rồi cuối cùng chở cô bé học sinh về nhà trọ mình. Ngày hôm sau, Quyền trở về gặp cô rối rít xin lỗi và cảm ơn. Hóa ra, người chiến sĩ công vụ kia cũng đi công tác với một cán bộ khác. Châm buột miệng:

- Ai chẳng biết bộ đội mấy anh thường xuyên đi công tác. Từ nay nếu anh bận thì em sẽ giúp đưa đón cháu cũng được.

Từ hôm đó, Quyền thường nhờ cô đưa đón con bé. Quyền đánh thêm một bộ chìa khóa nhà trao cho Châm. Cô bé học sinh quý cô giáo Châm lắm.

Châm thấy ở Quyền nét thân thiện gần gũi. Khi nghe Quyền bảo, ban ngày tuyệt đối không liên lạc với anh bằng điện thoại di động, cô lấy làm lạ. Cho tới một hôm, đến đơn vị anh, cô mới hiểu anh là lính công binh chuyên rà tháo bom mìn sau chiến tranh. Một sáng chủ nhật, không hiểu ai xui khiến, cô đến đơn vị anh, vừa tới cổng đã thấy anh đang đứng bồn chồn bên chiếc xe Uoát. “Em cho xe vào sân rồi cùng anh đến bệnh viện Sóng Thần ngay”, anh nói. Khi lên xe, Châm hỏi:

- Có việc gì vậy anh?

- Một trái bom nổ, một người hy sinh, ba cậu phải vào viện, không biết tính mạng ra sao.

Hung tin ấy khiến Châm bàng hoàng, đâu ngờ giữa thời bình này vẫn có người lính đổ máu vì bom đạn. Đến bệnh viện, cô thấy một người phụ nữ đang vật vã khóc, thỉnh thoảng đập đầu lên thành áo quan. Nhiều người cố sức kéo chị dậy và an ủi nhưng không nổi. Châm không ngăn nổi nước mắt, đất nước hòa bình mà người phụ nữ này góa chồng thì chẳng biết sống thế nào.

Nỗi sợ ấy khiến Châm không muốn gặp Quyền, nhiều khi thấy số điện thoại di động của anh hiện lên máy, cô bấm nút từ chối cuộc gọi. Quyền lại nghĩ cô có chuyện gì nên phóng xe đến trường tìm, Châm không cho gặp. Rồi cô thay thẻ sim. Nhưng rồi, càng muốn xa lánh Quyền, hình ảnh anh với nước da sạm nắng gió miền Đông Nam Bộ, đôi mắt hiền sáng, lại hiện lên. Tình yêu là thế, có khi ta muốn trốn chạy nhưng ta không thể chạy nổi. Vậy rồi, Châm đến đơn vị tìm Quyền nhưng bữa đó anh đang đi tháo một trái bom tấn do một người dân đào móng xây nhà phát hiện được. Nghe người sĩ quan trực ban nói vậy, ruột Châm như có lửa đốt, ngồi đứng không yên. Thế rồi, đến gần tối, khi Quyền từ trên chiếc xe tải nhảy xuống, cô đã nhào tới ôm lấy anh, hệt như đón người từ cõi chết trở về. Đêm ấy, trong ngôi nhà đơn sơ của Quyền, anh kể cho cô chuyện vừa triệt ngòi nổ quả bom tấn ấy. Nghe anh nói, cô toát mồ hôi, còn anh vẫn điềm tĩnh.

Đám cưới của Quyền và Châm được đơn vị và nhà trường tổ chức vào mùa mưa. Họ cũng chẳng cần nghỉ trăng mật vì một tuần sau Quyền dẫn đơn vị đi rà tháo chất nổ cho vùng đất định cư mới của những hộ phải giải tỏa làm đường vành đai thành phố Biên Hòa.

* * *

Làm vợ người sĩ quan công binh, Châm thấy mình tìm được bến đỗ vững chãi. Căn nhà ống của họ luôn ấm cúng. Cuối tuần bạn của Quyền ở đơn vị ra chơi, chia sẻ thức ăn, cười đùa. Nhiều lúc, có việc gì các anh cũng xắn tay lên làm. Vậy là vui rồi.

Nhưng nỗi lo cho tính mạng của chồng thì luôn thường trực trong cô giáo Châm. “Nói thật với anh, em rất lo, ngày nào cũng thế, cứ đến lúc cuối chiều, gọi điện thoại, nghe tiếng anh, em mới nhẹ người”, cô nói với tôi vậy.

Quyền phân trần với tôi:

- Quy định của chúng tôi trong giờ làm việc là tuyệt không được sử dụng điện thoại di động. Sóng điện thoại kích hoạt chất nổ ghê lắm. Đã có thằng chủ quan, tan xác chỉ vì xao nhãng không tắt di động.

Châm nhìn chồng một lát, rồi nói nhỏ:

- Nhưng không gọi cho bố nó thì mẹ lo đến tức thở.

- Tôi đã bảo mình đừng có lo, sống chết có số mà! - Quyền âu yếm trách vợ.

Tôi thấy mừng cho Quyền, có được người vợ thương mình, lo lắng cho mình, vào thời này đâu phải ai cũng có được...

Phạm Xuân Trường