HV160 - Thơ Hồng Ngát

Từ một diễn viên chèo mà Hồng Ngát tốt nghiệp ở trường VGIK danh tiếng (Học viện Điện ảnh quốc gia Liên Xô) và được giới điện ảnh bầu làm Phó chủ tịch thường trực Hội Điện ảnh Việt Nam, làm Phó cục trưởng Cục Điện ảnh thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam. Cuộc đời tưởng thế cũng đã cười được với người nghệ sĩ ấy. Thế nhưng Hồng Ngát còn làm thơ, và thơ cũng mỉm cười với Hồng Ngát.

Thơ Hồng Ngát nổi bật ở sự chân thành. Làm thơ như viết nhật ký, Hồng Ngát ghi lại thành thật những tâm trạng, những khoảnh khắc của cuộc đời. Không cần “tô vẽ, hoa mỹ khi làm thơ”. Thế mà thơ cảm được lòng người nhờ vào sự “thiệt thà” ấy.

Như mọi nghệ sĩ thời chiến tranh gian khổ, Hồng Ngát đi qua chiến tranh với khuôn mặt và tấm lòng nhân hậu của phụ nữ, và đó là điểm son trong thơ Hồng Ngát.

Sống một ngày không hữu ích một ngày

Sẽ không xứng với những người nằm xuống

                                            (Bài ca Trường Sơn)

Ơi những khu rừng trên dãy Trường Sơn

Nơi tôi đến giữa những năm tuổi trẻ

Giữa những năm đạn bom khói lửa

Và đâu hay tôi có một mối tình

                                        (Rừng ơi)

Tuổi trẻ rồi đã qua, những ngày Trường Sơn ấy vẫn đọng lại trong lòng. Nhưng cuộc đời rồi còn biết bao nhiêu điều từng trải. Từ tình duyên lận đận, từ cuộc sống lúc tuổi xế chiều, thế sự và gia sự, con cháu ở xa..., tất cả đều ghi dấu trong thơ, ríu rít chất giọng Hồng Ngát vẫn vui tươi, ngọt ngào đi qua cuộc sống.

Những bài thơ tình hay nhất là những bài viết cho cuộc tình với nhà thơ Thu Bồn. Đây là những bài thơ nhớ thương, khắc khoải đợi chờ một cánh thư (và bặt vô âm tín), trong hai năm 1981 - 1982 ở Kiev, mùa đông. Tôi là người biết tính Thu Bồn và đã đoán trước kết cục cuộc tình này. Thế rồi đến cuộc tình với Phan Hồng Giang, một dịch giả nổi tiếng, một học giả... và họ chung sống với nhau cho tới hôm nay…

M.Q.L.

Vàng son một thuở

                          Nhớ Hãng Phim truyện Việt Nam

Mỗi lần ngang qua ngõ

Mắt chẳng dám nhìn vào

Sợ tim mình lại đau

Trước khu nhà xập xệ

Đã hơn nửa thế kỷ

Xưa nườm nượp bóng người

Bao gương mặt rạng ngời

Nay đã đi đâu cả

Ríu rít từng con chữ

Long lanh từng thước phim

Nụ cười và nước mắt

Giờ ở đâu mà tìm

Vàng son ôi một thuở

Nay sao mà xác xơ

Đầy sân lá bàng rụng

Cây khẳng khiu bơ phờ

Cây si đứng bên cổng

Chẳng thấy ai để chào

Các phòng cửa đều đóng

Cây cũng buồn làm sao

Bao giờ hồi sinh lại

Thế giới bảy sắc màu

Những thước phim vô giá

Về cuộc đời nông sâu

Bao giờ bao giờ nhỉ

Mong khắc khoải từng ngày

Bao giờ người trở lại

Để hết buồn khói mây

                    (Khai bút mùng 1-1-2021)

Rừng ơi

Em đã hiểu rằng từ khi biết yêu anh

Cái cảm xúc ban đầu thật đẹp

Anh bộ đội có cái nhìn chân thật

Mọi gian truân không xóa nổi nét cười

Khu rừng già đêm ấy mưa rơi

Lá cây ướt mà đất rừng không ướt

Anh hái cho em trái me chua ngọt

và nói về những chuyện mai sau

Dòng suối trong rừng xanh bóng rêu

Bom rơi xuống làm chết bao nhiêu cá

Anh đã quen còn em thấy lạ

Tiếng ầm ì giữa tiếng xe, tiếng bom

Ơi những khu rừng trên dãy Trường Sơn

Nơi tôi đến giữa những năm tuổi trẻ

Giữa những năm đạn bom khói lửa

Và đâu hay tôi có một mối tình

Một mối tình trong năm tháng chiến tranh

Giữa khốc liệt vẫn mang nhiều thơ mộng

Anh bộ đội áo sạm đen khói súng

Và cô văn công đứng hát trước bom thù

Những lúc yên bình đi dạo dưới rừng thu

Chợt quên tiếng bom chỉ còn nghe tiếng hát

Rồi bỗng đâu gặp trong ánh mắt

Trong muôn người bắt gặp một bàn tay

Suốt những năm dài cho đến hôm nay

Đã đi hết một đoạn đời tuổi trẻ

Vẫn giữ mãi cái nhìn chân thật quá

Và dư âm về những cánh rừng già

Tất cả những điều em đã đi qua

Vẫn nhớ mãi những tháng ngày đẹp ấy

Dù tuổi trẻ qua đi không trở lại

Dù đổi thay trong cuộc sống mỗi người

Lúc vui, buồn em hay gọi: Rừng ơi!

Vô đề

Vòng quanh thế giới thì xa

Đường đi đến với lòng ta vốn gần

Bây giờ đâu phải mùa xuân

Dây tơ đứt nối bao lần còn đau

Nào ai chờ đợi ai đâu

Mà sao thắc thỏm ra vào chẳng yên

Biết rằng đâu chỉ riêng em

Thức nhiều nên đã biết đêm rất dài

Trái tim yếu đuối như người

Xôn xao trước những ban mai lạ lùng

Tuyết rơi trắng trước cửa phòng

Vẫn ngời lên chút nắng hồng lẻ loi

Như là ai gọi người ơi

Để tôi đi mãi suốt đời chẳng yên...

                               Kiev, Noël 24-12-1981 

Hồng Ngát