Kiến trúc Việt Nam & những sáng tạo mới

Mấy năm gần đây, nhất là năm 2014 vừa qua, không ít công trình của các kiến trúc sư (KTS) trẻ Việt Nam đã xuất hiện tại các trang báo chuyên ngành kiến trúc quốc tế, đoạt các giải thưởng danh giá ở các hội nghị, triển lãm kiến trúc khu vực và thế giới.

Mới nhất là vào đầu tháng 10-2014 vừa qua tại Liên hoan Kiến trúc thế giới (World Architecture Festival) - Singapore. Đến với buổi lễ công bố các giải thưởng cuối cùng trong Liên hoan Kiến trúc 2014 lần này, có tới 2.000 kiến trúc sư, nhà thiết kế, khách hàng và các nhà báo tới tham gia, đưa tin bài.

Trong các công trình kiến trúc Việt Nam đoạt giải có Quán cà phê Đại Lãi, Nhà hàng Sơn La ở hạng mục Khách sạn - nghỉ dưỡng, Nhà cây xanh tại hạng mục Nhà ở, Khu Đại học FPT ở Hòa Lạc trong hạng mục Giáo dục tương lai do KTS Võ Trọng Nghĩa thiết kế.

Một khuôn mặt mới nổi là KTS Nguyễn Hòa Hiệp đã giành luôn 2 giải với công trình The Chapel (Nhà nguyện) và The Nest (Nhà tổ chim). Sau 3 ngày tranh tài với hàng trăm công ty kiến trúc danh tiếng đến từ hơn 50 nước trên thế giới, công trình The Chapel của Việt Nam đã vượt qua các đối thủ nặng ký để giành giải Công trình của năm. Về công trình The Nest, trước đó tạp chí Archdaily (Mỹ) đã rất ấn tượng khi đăng tải những hình ảnh sinh động về ngôi nhà có phong cách kiến trúc đặc biệt ở Thuận An (Bình Dương) này.

Kiến trúc sư trẻ Việt đã vươn ra sánh vai cùng thế giới

KTS Nguyễn Hòa Hiệp thiết kế công trình The Chapel có diện tích 140m2 là không gian cộng đồng ở ngoại ô TP.Hồ Chí Minh. Đây không phải công trình tôn giáo mà là một nơi vui chơi giải trí phục vụ mọi người, đặc biệt là giới trẻ, tham gia vào các buổi tụ hội, triển lãm, tiệc cưới hoặc thưởng thức cà phê cùng bạn bè.

Còn ngôi nhà có phong cách kiến trúc đặc biệt ở Thuận An (Bình Dương) do tận dụng vật liệu thép, kim loại để xây dựng, KTS trẻ tài ba này đã thiết kế nên ngôi nhà hình tổ chim với tiêu chí không gian xanh. Ngay tại mặt tiền, ngôi nhà nổi bật về cấu trúc khi sử dụng các loại thép và kim loại thay vì gạch và bê tông như thường thấy. Phần khung bao quanh có tác dụng che chắn song lại tránh được vẻ tù túng mà thông thường những bức tường mang lại.

Việc xây dựng ở Việt Nam thường bị ảnh hưởng bởi phong cách kiến trúc hiện đại phương Tây mà không phù hợp với khí hậu nhiệt đới của Đông Nam Á. Vì nếu muốn có không khí thoải mái dễ chịu, cần điều hòa nhiệt độ tối đa rất hao phí năng lượng. Bởi vậy, KTS Nghĩa đã áp dụng các tiêu chí thiết kế xanh vào công trình để tận dụng được ánh nắng, gió để đem lại bầu không khí dễ chịu và trong lành.

Từ năm 2008, quán cà phê Gió và Nước đã được nhận Giải thưởng Kiến trúc quốc tế (International Architecture Awards - IAA 2008). Có thể nói đây là một công trình kiến trúc độc đáo được xây dựng chủ yếu bằng cây tầm vông, một loại cây sẵn có ở Bình Dương mang sắc thái dân tộc phong phú làm vật liệu chủ yếu.

Giải pháp kiến trúc phù hợp với vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm nước ta, lấy nước và thông gió tự nhiên để làm mát công trình, đem lại cảm giác mới lạ và vô cùng độc đáo.

Hướng đi mới cho kiến trúc Việt Nam...

Đây chính là xu hướng kiến trúc mà trong giới nghề kiến trúc, chúng tôi gọi là “hiện đại bản địa”. Nó được khởi đầu ở nước ta từ những năm 1960 và ở miền Nam trước 1975 có tên gọi là “kiến trúc hiện đại nhiệt đới hóa”.

Đúc rút từ kiến trúc truyền thống những nguyên tắc cốt lõi về tỷ lệ, sử dụng vật liệu địa phương, về bố cục hình khối chặt chẽ theo công năng... để đưa vào công trình hiện đại. Xu hướng này được nhiều nhà sáng tác coi như một trong những hướng tìm tòi đúng và có nhiều triển vọng.

Nay các KTS trẻ đã dành cho những vật liệu như gạch ngói, gỗ mộc, đá một tình cảm trân trọng, chăm chút cẩn trọng hay tinh thần khám phá để thiết kế. Với tre, lá, gỗ, các KTS chỉ tạo nên đường truyền khiêm tốn để gợi cho người sử dụng một thái độ sống gần gũi, trân trọng thiên nhiên. Không chủ đích nhưng bước đầu các công trình này tiếp tục đặt ra và đã trả lời được rất nhiều vấn đề lớn của kiến trúc Việt Nam đương đại. Kiến trúc của Võ Trọng Nghĩa, Nguyễn Hòa Hiệp mách bảo rằng: Nếu đi tới tận cùng cái hồn cốt của dân tộc thì Kiến trúc Việt hoàn toàn có nhiều cơ hội để hòa đồng, đối thoại với thế giới.

Dù chưa hình thành rõ nét như một hệ thống, dù còn phải được tiếp tục vun đắp qua nhiều thử nghiệm hơn nữa, song xu hướng này sẽ ngày càng rõ nét hơn, tiệm cận tốt hơn với mục tiêu đi tìm bản sắc kiến trúc Việt trong giai đoạn tới. Nó có thể tìm đến sự giao hòa giữa con người với môi trường sinh thái và hình khối công trình, phù hợp với địa phương. Xu thế “kiến trúc xanh” này nếu được chăm sóc, đầu tư chiều sâu thì có khả năng đây có thể sẽ trở thành một trong những xu thế sáng tạo chính thống thời gian tới ở nước ta vậy.