Một số bài thơ tiêu biểu của Đỗ Phủ (tiếp)

Bài 6

江南逢李龜年

岐王宅裏尋常見

崔九堂前幾度聞

正是江南好風景

落花時節又逢君

 

Phiên âm

GIANG NAM PHÙNG LÝ QUY NIÊN

Kỳ Vương trạch lý tầm thường kiến

Thôi Cửu đường tiền kỷ độ văn

Chính thị Giang Nam hảo phong cảnh

Lạc hoa thời tiết hựu phùng quân.

 

Dịch nghĩa

GIANG NAM GẶP LÝ QUY NIÊN(1)

(Ngày trước) trong nhà Kỳ Vương vẫn thường được thấy (ông)(2)

Và trước nhà Thôi Cửu đã mấy lần nghe (ông hát)(3)

Đây chính là nơi phong cảnh đẹp ở Giang Nam

Đương mùa hoa rụng(4) lại gặp ông.

1. Lý Quy Niên là một nghệ sĩ ca hát nổi tiếng của cung đình thời Đường được đãi ngộ rất hậu xây phủ đệ xa xỉ còn hơn công hầu. “Sau loạn An - Sử, Lý Quy Niên lưu lạc Giang Nam, lấy đàn ca nuôi miệng”. Thời 14, 15 tuổi ở Lạc Dương, Đỗ Phủ đã nghe Lý ca hát. Khoảng 770, lại ngẫu nhiên gặp Lý ở Đàm Châu. Tác giả “an ủi hiện tại, nhớ nhung ngày xưa, cảm khái vô hạn”. Bài thơ thuận tay viết ra, ngôn ngữ bình đạm không cần điêu sức mà ý vị vô cùng.

2. K Vương: tên là Lý Phạm em ruột vua Huyền Tông.

3. Thôi Cửu (Thôi Điều): tên là Thôi Trừng em ruột Thôi Thực. Năm Khai Nguyên (713-742) làm Bí thư giám, vua Huyền Tông rất tin yêu, được ra vào trong cung cấm. Đến năm Khai Nguyên 14, Thôi bị bệnh mất.

4. Bài tuyệt cú này được được cho là bài tuyệt cú hay nhất (áp quyển) của Đỗ Phủ. Vinh hoa, ly loạn, thay đổi, gặp lại trong ngậm ngùi, mùa hoa rụng, đều chứa trong bài thơ. Từ chuyện 2 người, nó chứa đựng cả thịnh suy của một thời đại.

 

Dịch thơ

Bên nhà Thôi Cửu thường nghe mãi!

Trong phủ Kỳ Vương vẫn thấy mà

Này đất Giang Nam phong cảnh đẹp

Gặp anh là lúc cuối mùa hoa…

Nhượng Tống dịch

 

Nhà Kỳ Vương đã thường thấy bóng

Nhà Thôi Điều từng lắng đường tơ

Giang Nam cảnh đẹp ai ngờ

Gặp anh lại chính giữa mùa hoa rơi!

Tế Hanh dịch


Nhà Kỳ Vương gặp nhau hoài,

Lại nhà Thôi Cửu lắng nghe khúc đàn.

Đương khi cảnh đẹp Giang Nam

Mùa hoa rụng, cánh hoa tàn gặp anh.

Mai Quốc Liên dịch

 

Bài 7

望岳

岱宗夫如何

齊鲁青未了

造化鍾神秀

陰陽割昏曉

荡胸生層雲

決眥入歸鳥

會當凌絕頂

一覽眾山小


Phiên âm

VỌNG NHẠC

Đại Tống phù như hà,

Tề Lỗ thanh vị liễu.

Tạo hóa chung thần tú,

Âm dương cát hôn hiểu.

Đãng hung sinh tằng vân,

Quyết tí nhập quy điểu.

Hội đương lăng tuyệt đỉnh,

Nhất lãm chúng sơn tiểu.

 

Dịch nghĩa

TRÔNG NÚI THÁI SƠN

Núi Đại Tống (Thái Sơn) hùng vĩ như thế,

Sắc núi xanh thẳm nhìn không đến được biên thùy (Tề, Lỗ)

Tạo hóa hội tụ tại đây thần (linh) tú (khí)

Phía bắc núi phía nam núi như bị phân cắt buổi hoàng hôn và sáng mai.

Lòng lâng lâng nhìn trong núi mây nổi…

Mở to mắt nhìn thấy chim chiều tối về rừng

Ta nhất định phải lên đỉnh cao chót vót Thái Sơn

Nhìn các núi ở dưới đều nhỏ xíu.


Dịch thơ

Kìa Thái Sơn thế nào?

Tề Lỗ xanh xanh mãi

Tạo hóa đúc tinh anh

Bắc Nam chia sáng tối

Lâng lâng ngắm từng mây

Trông chim về mắt díu

Phải lên tận đỉnh cao

Nhìn núi non nhỏ xíu.

Mai Quốc Liên dịch