"Nhạc trưởng giữ rừng xanh"

Từ lâu khu rừng già Khe Mắc (HàTĩnh) có con gấu ngựa sinh sống. Mỗi lần gấu ngựa “tấu” lên ba tiếng thì những con gà trống cất tiếng gáy lanh lảnh như kèn đồng hòa nhịp theo. Rồi cả bầy gà mái cũng cục tác phụ họa. Rừng Khe Mắc cứ rộn rã như hội của chim muông. Đội đặc nhiệm biên phòng đưa chuyện lạ kỳ đó hỏi cụ Châu. Cụ đã từng làm nghề săn bắt thú rừng ở vùng này. Nhưng từ ngày có lệnh phải bảo vệ động vật hoang dã giữ môi trường sinh thái, cụ Châu đã “gác súng, cất bẫy”. Cụ cười vui nói rằng: “Thế đấy, gấu và gà rừng quấn quýt nhau là nghiệp sinh tồn của loài chim muông đấy. Chúng dựa vào nhau để sống. Nơi nào có gấu là ở đó có đàn gà”. Lúc rừng bình yên, tiếng gấu hú nghe ngân nga vang vọng, tiếng gà gáy lảnh lót nghe vui tai đáo để. Những lúc Khe Mắc có thú lạ về, có mấy lão tìm vàng sục vào thì rừng ồn ã, xáo động lên. Tiếng gấu gầm gừ, hú liên hồi để xua đuổi nghe rùng rợn. Tiếng đàn gà quang quác như động rừng. Người dân xóm Vàng đã chứng kiến chỉ một cú táp của gấu, con bò rừng lừng lững như con trâu mộng từ Lào lạc sang đã vỡ sọ chết tươi. Mới năm ngoái đây thôi, gấu đã vả móc quai hàm một lâm tặc giơ lưỡi rìu dọa nó. Bà con vùng đồng rừng này đã gọi gấu bằng “ông” và truyền tụng rằng: “Ông gấu là kiểm lâm giữ rừng cho ta đấy”. Lính biên phòng thì đặt cho gấu cái tên nghe lãng mạn “Nhạc trưởng giữ rừng xanh”. Cụ Châu còn nói thêm rằng: gấu có biệt tài đánh hơi và rất nhạy cảm với ánh mắt, cử chỉ của con người, con vật nó gặp và phản vệ tức thì.

* * *

Đội trưởng Chung chỉ huy đội đặc nhiệm tiếp cận khu rừng nằm trong địa bàn xung yếu đồn biên phòng bảo vệ. Thời điểm này các toán tội phạm thường mang ma túy lén lút qua đây. Đội trưởng đặc nhiệm đã dự kiến các tình huống có thể giáp mặt gấu. Anh chuẩn bị nhiều phương án kể cả phải mang theo súng xịt hơi cay, phun khói ngạt… Mới qua khỏi bìa rừng tiếp giáp với vùng hỗn giao tre, nứa thì đội đặc nhiệm giáp mặt gấu. Con gấu to chừng đến 2 tạ, lông đen tuyền. Ngực gấu có lông hình chữ V màu vàng nhạt (đặc trưng của loài gấu ngựa). Con gấu đang trèo lên cây sung để hái quả. Nhìn thấy người, nó nhảy từ trên cây cao xuống chui vào bụi rậm đứng. Nó giương cao chân trước, móng vuốt dài cong như một chùm câu liêm lên dọa. Đầu gấu lúc lắc, mắt gườm gườm. Đội trưởng Chung ra hiệu cho các chiến sĩđứng phía sau bình tĩnh, cứ nhìn thẳng vào mắt gấu. Vì cụ Châu đã dặn rồi, gặp gấu cứ đứng yên nhìn thẳng vào mắt nó, đừng có cử động gì làm cho nó giật mình cảm thấy nguy hiểm. Nếu thấy nguy hiểm nó sẽ xông vào tấn công ngay. Bộ móng vuốt nó có sức mạnh vô hạn. Cụ còn dặn thêm, khi gặp gấu đừng bỏ chạy. Người hai chân, gấu bốn chân hung dữ làm sao mà thoát nó được.

Lúc này con gấu ngựa vẫn đứng trong bụi rậm đấu mặt với lính đặc nhiệm. Rồi, hình như con thú hoang dã nhận biết rằng sự có mặt của những người lính biên phòng không gây nguy hiểm cho nó, không tấn công nó, đầu nó lúc lắc mấy cái, bỏ đi. Đàn gà đang xao xác quanh nó cũng đi theo.

Nhiều lần vào rừng Khe Mắc, Đội trưởng Chung và các chiến sĩđặc nhiệm lại giáp mặt gấu ngựa. Họ biết đích xác rằng con gấu này chỉ sống độc thân trong hang đá. Ngày gấu đi kiếm ăn, tối về đó trú ngụ. Đàn gà rừng có đến ba chục con cũng quanh quẩn trên các cành cây bên hang đá. Những con gà trống không to lớn nhưng trông đẹp mã làm sao. Bộ đuôi dài uốn cong mềm mại, lông lấp lánh nhũ kim tím ngát, xanh rêu, trắng ngà, vàng rực rỡ. Lông cổ xù lên đỏ tía màu gấc chín điểm xuyết chấm đen trông oai phong, hiếu chiến như “vị tướng” khoác chiến bào ra trận. Mào gà đỏ bầm, những đỉnh nhọn nhô lên rung rinh phơ phất như lá cờ lệnh. Cựa ở chân nhọn hoắt trông như mũi giáo, mũi lê. Nhìn nó, Đội trưởng Chung cứ đinh ninh nó là hình ảnh con gà rừng Việt Nam in trên bộ tem đặc biệt “Gà tiên mắt rồng” đã liệt vào Sách Đỏ sánh với mẫu tem “Gà rừng đỏ” của nước Singapore phát hành nhân ngày kỷ niệm hai nước lập quan hệ ngoại giao.

Vào rừng Khe Mắc, lính đặc nhiệm mới hiểu hết lời cụ Châu nói “Gấu và gà sống chung với nhau là nghiệp sinh tồn của loài chim muông”. Gấu trèo lên cây phá tổ ong ăn mật, những con ong non rơi xuống thì đàn gà có bữa “đại tiệc” ngon lành. Con gấu bới đất tìm măng, ăn củ, bẻ cành khô, móc gỗ mục để ăn côn trùng thì đàn gà cũng “mót” được bữa no nê… Ngược lại, con gấu ăn mật say khướt rơi từ cây cao xuống nằm ngất lịm thì đàn gà đến bới lông bắt chấy, nhặt rận cho gấu; những lúc gấu phơi nắng say giấc nồng, gà cũng đến “chăm sóc” như thế. Nên tình thân “hoang dã” đã gắn chúng vào nhau. Đội trưởng Chung và lính đặc nhiệm đọc Sách Đỏ Việt Nam đã biết rằng loài gấu được xếp nhóm 1B, tuyệt đối nghiêm cấm săn bắt trong thiên nhiên và phải bảo vệ để nó phát triển. Các anh cũng biết rõ rằng quả đất chúng ta đang sống có đến 8 loài gấu. Gấu ở Bắc Mỹ chuyên ăn thịt; gấu trúc chỉ ăn măng tre, trúc, nứa, mai… Các loài gấu khác: gấu chó, gấu lông đen, gấu lông màu quế… và cả con gấu ngựa ở Khe Mắc này thì thuộc loại gấu… ăn tạp: quả cọ, quả sung, hạt dẻ, quả chuối, bắp ngô… Loài gấu thọ nhất cũng chỉ sống được trên 40 năm. Hiện nay loài gấu đang có nguy cơ tuyệt chủng vì tệ nạn săn bắt lấy mật làm thuốc, lấy xương nấu cao… Mật gấu được con người trọng dụng từ hơn 3.000 năm trước, được đồn đại tốt đầu bảng hơn bất cứ mật loài động vật có vú nào. Những năm trước, rừng nước ta có hàng ngàn con gấu thì nay rất hiếm rồi. Nhiều cánh rừng ở miền Trung, Tây Nguyên, Tây Bắc chỉ còn thấp thoáng vài ba con. Con gấu ngựa “Nhạc trưởng giữ rừng xanh” có hình chữ V màu vàng trước ngực được xếp vào “siêu quý hiếm”. Nó là láng giềng “đặc biệt” cư trú cùng “xóm đồng rừng” với lính biên phòng. Tiếng hú ngân lên giữa rừng xanh như khúc dạo đầu của “vị nhạc trưởng”, rồi tiếng gáy lanh lảnh như kèn đồng của những con gà “chiến binh” mỗi sáng, mỗi chiều là nhạc vui báo hiệu vùng rừng biên cương yên tĩnh. Mỗi lần vào rừng Khe Mắc, các anh đặc nhiệm lại để bánh lương khô, bánh quy, vài bắp ngô trước hang đá. Biết loài gấu rất thích ăn mật ong, vào những mùa ong đang ngủ đông chưa làm mật, các anh để mấy chiếc kẹo làm quà cho “hàng xóm”. Đã nhiều lần gặp gấu giữa rừng xanh rồi, nhưng việc gấu, gấu làm; việc của lính đặc nhiệm đi, cứ đi…

… Bỗng có tiếng súng nổ. Rừng Khe Mắc xáo động lên với những tiếng hú rùng rợn, tiếng gầm gừ dội đá, rung cây; tiếng tao tác hoảng loạn của đàn gà. Đồn biên phòng báo động. Đội đặc nhiệm lên đường. Đội trưởng Chung dẫn các mũi chiến đấu sục sâu vào tâm rừng. Mũi truy tìm phát hiện vết máu trên lối mòn ra phía đường biên. Truy theo vết máu, Đội trưởng Chung nhìn thấy tên tội phạm nằm úp mặt bên gốc cây táu. Cánh tay phải của hắn bị bật ra khỏi khớp vai, chỉ còn mảng da bèo nhèo dính lủng lẳng. Mắt hắn dại đờ, môi tái thâm màu tro bếp, rên gừ gừ như con mèo hen chờ chết. Các chiến sĩ đặc nhiệm băng bó cấp cứu vết thương cho hắn. Tên tội phạm thều thào khai rằng, hắn cùng với một tên nữa vượt biên mang ma túy sang cho người ở xóm Vàng. Vào đến lõi rừng Khe Mắc thì chúng gặp gấu ngựa. Chúng không định bắn gấu, vì bắn sẽ bị lộ. Chúng chỉ giương súng, quơ tay dọa gấu để mong gấu chạy thì đi tiếp. Nhưng con gấu hú lên, rồi xông đến vả tới tấp. Hắn đưa tay lên che mặt, bị gấu vả thê thảm… Tên đi sau hoảng hốt làm súng cướp cò, bỏ chạy về bên kia biên giới.

… Buổi tối hôm ấy, cụ Châu lên Đồn biên phòng. Nghe Đội trưởng Chung và các chiến sĩ đặc nhiệm kể lại chuyện vừa xảy ra trong rừng Khe Mắc, cụ vui lắm. Cụ vuốt chòm râu bạc trắng như bông lau, cười hể hả rồi hát một làn điệu ví trèo non dân ca xứ Nghệ:

“Có ông gấu xênh xang trong rừng thẳm

Có chú trống hoa gáy lanh lảnh tiếng kèn đồng

Lưới thép biên cương ta có đặc nhiệm biên phòng.

Dù chúng có ba đầu sáu tay đi chăng nữa cũng đừng hòng vượt qua…”

Sớm hôm sau, rừng Khe Mắc trở lại bình yên, Đội trưởng Chung vào kiểm tra hiện trường và tăng cường quân cho các tổ mật phục. Các anh mang lương khô, bánh quy, chuối và cả tảng đường mía hơn 1kg để trước hang đá thưởng cho “Nhạc trưởng giữ rừng xanh”.