Trao đổi ý kiến

Tác giả bài thơ "Thư Đề Thám gửi cha nuôi" là Nguyễn Văn Từ

Xin nói đôi lời về tác giả Nguyễn Văn Từ và hoàn cảnh ra đời bài thơ Đôi ngả. Tác giả tên thật là Vũ Viết Mân, quê ở thôn Thọ Vực - xã Xuân Phong - huyện Xuân Trường - tỉnh Nam Định. Ông giác ngộ cách mạng và trở thành đảng viên Cộng sản trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936-1939). Năm 1940, ông bị giặc bắt giam ở nhà tù Sơn La, sau đó đày ra Côn Đảo. Năm 1945, từ Côn Đảo trở về gia nhập quân đội, Nguyễn Văn Từ chiến đấu ở chiến trường Nam Bộ. Trước khi về hưu, ông là Giám đốc Viện Bảo tàng Quân đội, Hà Nội. Trong quá trình hoạt động cách mạng, Nguyễn Văn Từ có sáng tác một số thơ ca đã được sử dụng ở các báo bí mật trong tù, sau này được in trong một số bộ sưu tập thơ ca cách mạng. Về hoàn cảnh ra đời bài thơ Đôi ngả, “theo tác giả thì bấy giờ ông đang bị giam ở nhà tù Sơn La, được tin con ông cậu ở nhà phản bội cách mạng. Tác giả mượn chuyện Đề Thám trả lời thư cha nuôi là Bá Phức dụ hàng Pháp, để nói lên quan niệm của mình: Cha con nghĩa nặng tình sâu, nhưng nếu phản bội Tổ quốc thì cũng xem là kẻ thù huống nữa là em” (trích Văn học yêu nước cách mạng (1925-1945), Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nam Ninh, 1986, tr.123,128).

Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp, anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám là người chỉ huy dũng cảm, mưu lược, có tinh thần yêu nước không thể lay chuyển và ý chí chiến đấu đến cùng. Phẩm cách, khí tiết ngời sáng ấy đã thành đề tài sáng tác, khơi dậy cảm hứng cho các tác giả văn, thơ, sân khấu… nhiều thập kỷ qua. Bài thơ Đôi ngả viết trong nhà tù Sơn La của tác giả Nguyễn Văn Từ là một trong những tác phẩm về đề tài lịch sử này. Bài thơ trong chùm bản thảo 7 bài: Chống đế quốc chiến tranh, Tù xuân phú, Câu đối Tết, Đôi ngả, Danh vọng, Văn tế sống Cút-xô, Gáo dừa đức tụng rút trong tập Bút phong trần, tác giả Nguyễn Văn Từ trao cho nhóm biên soạn năm người là các ông Nguyễn Văn Huyền (chủ biên), Phan Công, Vũ Văn Đảm, Phạm Thiện Sĩ, Đoàn Tùng đưa vào tuyển tập và do nhà văn Chu Văn, chủ tịch Hội đồng Tủ sách Quê hương Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nam Ninh chịu trách nhiệm xuất bản. Sách ấn hành đến nay đã ba mươi năm. Tác giả bài thơ và nhóm làm sách đều đã khuất, nhưng ấn phẩm vẫn còn, chúng tôi xin cung cấp để tòa soạn cùng bạn đọc tham khảo.

Suy thoái văn hóa, suy thoái chính trị(*)

L.T.S: Hội thảo Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, văn học, nghệ thuật trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa (9 – 10/12/2011) do Hội đồng Lý luận – phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương tổ chức tại TP Hồ Chí Minh nhận được 66 tham luận. Đây là tham luận thứ 66 của Nhà văn-Thiếu tướng Nguyễn Chí Trung vừa viết chưa ráo mực, được đọc tại hội thảo – Một tham luận rất đáng chú ý, “có vấn đề”. Nó rất cũ mà lại rất mới, có thể thảo luận. Chúng tôi xin đăng để bạn đọc tham khảo.

Sự bức tử chữ Hán – Nôm

Về mặt lịch sử, nguồn gốc từ ngàn năm của chữ viết Hán – Nôm, chữ viết truyền thống của dân tộc Việt Nam, đã được các nhà nghiên cứu đưa ra những kết luận khá chi tiết về sự hình thành và phát triển của chữ viết này. Thế nhưng, sự “đột tử” không xưa lắm của nó thì cho đến nay vẫn còn là một ẩn số, ít ai nói đến.

Với bao năm suy nghĩ trước ẩn số này, nhất là khi nghĩ đến bao sĩ phu yêu nước đã tranh đấu hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo tồn chữ viết Hán – Nôm, chúng tôi đã cố gắng sưu tầm và nghiên cứu đề tài này, những mong hé mở một tia sáng công lý về “vụ án diệt ngữ”, bằng một số tư liệu mà chúng tôi tìm được. Chúng tôi mong được độc giả đóng góp ý kiến, xây dựng cho sự kiện lịch sử quan trọng này.

Phương pháp luận mới nghiên cứu tiền sử người Việt (*)

HÀ VĂN THÙY

Cho đến cuối thế kỷ trước, để tìm hiểu tiền sử dân tộc Việt, các nhà nghiên cứu căn cứ vào hai nguồn tư liệu là thư tịch cổ Trung Hoa cùng những phát hiện khảo cổ học, nhân chủng học, ngôn ngữ và xã hội học, chủ yếu của những học giả Pháp thời thuộc địa…

Phạm Quỳnh - Cuộc phiêu lưu không tránh khỏi bi đát…

Chúng tôi thấy nên thuật thêm một số sự việc liên quan đến Phạm Quỳnh còn không ít người chưa biết rõ.

Phải viết là “Lý” Thái Tổ

Cho đến nay, chính tả của chúng ta vẫn chưa được thống nhất. Trong bài viết này, chúng tôi không đi vào chi tiết về nguyên tắc viết chính tả mà chỉ nói về cách dùng hai chữ i ngắn và y dài liên quan đến việc viết tên vua Lý Thái Tổ nhân dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Ông Phạm Quỳnh và báo Nam Phong

L.T.S: Đánh giá công minh người và việc của quá khứ là việc khó. Nó cần rất nhiều điều kiện mà trước hết cần chỗ đứng nhìn, cần hiểu bối cảnh lịch sử và tư liệu lịch sử… Ngày nay, chúng ta cần có thái độ cởi mở khoan dung, gạn lọc công bằng… nhưng cũng không được làm đảo lộn lịch sử, lờ mờ thật giả, đưa đến sai lệch, nguy cơ cho lịch sử và cho cả hiện tại. Trên tinh thần đó, chúng tôi đăng bài của nhà báo kỳ cựu Đặng Minh Phương để mở đầu cho một chuyên mục cần trao đổi, thảo luận…

Nước ta nên chọn hướng phát triển ưu tiên theo GDP hay GNH?

LÊ TỰ HỶ (Atlanta - Hoa Kỳ)

Nước ta từ khi có chính sách đổi mới (1986) đến nay đã đạt rất nhiều thành tích đáng kể về cả kinh tế lẫn vị thế chính trị trong khu vực Đông Nam Á và trên trường quốc tế.

Nhận xét về bài trả lời "Bài thơ Kiều Nguyệt Nga đưa cho Lục Vân Tiên"

Trên Hồn Việt số 49 ra tháng 8/2011, học giả Bát Sách có trả lời cho bà Cao Minh Nguyệt (Cité des Magnolias, Auvers - sur - Oise, Pháp) hỏi về Bài thơ Kiều Nguyệt Nga đưa cho Lục Vân Tiên.

Nhân đọc bài Văn nhân vẽ mỹ nhân

Hồn Việt số 54 (tháng 1/2012) có đăng bài Văn nhân vẽ mỹ nhân của tác giả Trầm Hương. Chắc nhiều độc giả thích thú bài văn này, vì chuyện nói về cha con Tào Tháo mà lại là chuyện tình yêu éo le lãng mạn. Tác giả là nhà văn nên bài viết lại càng hấp dẫn.