Vấn đề hôn nhân đồng giới tính tại Mỹ

Phong trào đòi quyền hôn nhân và quyền lợi cho các cặp đồng giới tính tại Mỹ bắt đầu vào đầu những năm 1970. Nhưng mãi tới nay, đã hơn 40 năm qua, nó vẫn còn là vấn đề gây chia rẽ trong cả nhân dân và chính giới Mỹ, chưa giải quyết dứt khoát được.

Vấn đề đã trở nên càng nổi bật lên hơn trong chính trị Mỹ vào giữa thập niên 1990 sau khi Quốc hội thông qua Dự luật Bảo vệ hôn nhân năm 1996 và Tổng thống Bill Clinton đã ký thành luật ngày 21/9/1996 gọi tắt là DOMA (Defense of Marriage Act). Theo luật DOMA, Chính phủ liên bang định nghĩa hôn nhân là một sự kết hợp hợp pháp giữa một người đàn ông và một người đàn bà, vì các mục tiêu cho liên bang, như việc khai báo cho việc giảm thuế đối với các cặp vợ chồng và việc nhận được các quyền lợi về an sinh xã hội của người hôn phối quá cố và cho phép một bang hay vùng lãnh thổ nào của Mỹ có quyền nhận hay không nhận hôn nhân đồng giới tính mà một bang khác đã thừa nhận. Như vậy luật này vẫn không cấm bất kỳ bang hay vùng lãnh thổ nào cho tiến hành hôn nhân giữa hai người đồng giới tính(1).

Trong khi đó, ở các nước khác, hôn nhân đồng giới tính từ từ giành được chỗ đứng. Hà Lan hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới tính năm 2001. Tiếp theo là Bỉ, các tỉnh Ontario và British Columbia của Canada năm 2003, Quebec của Canada năm 2004; Tây Ban Nha và tất cả các tỉnh khác của Canada năm 2005; Nam Phi năm 2006; Na Uy năm 2008; Thụy Điển tháng 5/2009(2); Bồ Đào Nha 2010; Iceland tháng 6/2010; Mexico City của Mexico tháng 3/2010; Argentina tháng 7/2010(3).

Tình hình quốc tế này dội vào dư luận Mỹ, cho nên vào đầu thế kỷ 21, sự ủng hộ của công chúng Mỹ cho tính hợp pháp của hôn nhân đồng giới tính tăng lên đáng kể(4). Trong các cuộc thăm dò dư luận, đa số người Mỹ vẫn còn chống đối các quyền hôn nhân đầy đủ cho các cặp đồng giới tính, mặc dầu khoảng sai biệt đang thu hẹp dần. Các kết quả chứng tỏ một sự dễ chịu hơn trong thái độ hướng về hôn nhân đồng giới tính từ cuộc thăm dò tháng 7/2004 của Pew Research Center, trong đó 56% chống và 32% ủng hộ đám cưới hợp pháp của các người đồng tính nam và nữ. Tới cuộc thăm dò dư luận toàn quốc vào tháng 5/2008 do Pew Research Center for the People & the Press thực hiện thì 49% người Mỹ chống hôn nhân đồng tính trong khi 38% chấp nhận. Và tới năm 2010, hai lần thăm dò dư luận của CNN và Associated Press cho thấy sự ủng hộ cho hôn nhân đồng giới tính tại Mỹ lần đầu tiên đã vượt 50% (5,6).

Tuy nhiên, các kết quả thăm dò vẫn còn thay đổi lớn, và vấn đề còn có tính chia rẽ chính trị tại Mỹ. Các dân biểu và nghị sĩ Đảng Cộng hòa và các Tổng Giám mục ở các Giáo khu Ki Tô giáo thì không chấp nhận hôn nhân đồng giới tính, trong khi các dân biểu, nghị sĩ Đảng Dân chủ và thành viên các tôn giáo khác Ki Tô thì có xu hướng chấp nhận hôn nhân đồng giới tính.

Vùng Đông Bắc Mỹ phát triển như một pháo đài của việc thừa nhận của chính quyền về các mối quan hệ đồng giới tính, với tình trạng kết hôn hợp pháp trong 5 bang. Bang Massachusetts là bang đầu tiên ở Mỹ chấp nhận hôn nhân đồng giới tính năm 2004. Hiện nay, giấy chứng nhận hôn nhân đồng giới tính đã được cấp tại 5 bang: Massachusetts (2004), Connecticut (12/2008), Iowa (4/2009), Vermont (9/2009), New Hampshire (1/2010) và các vùng Washington, D.C. và Coquille Indian Tribe trong bang Oregon.

Một lễ cưới của các cặp đồng tính tại Mỹ

Có những bang hay vùng lãnh thổ mà hôn nhân đồng giới tính chưa được luật pháp cho tiến hành thì người ta tìm cách “lách luật” theo nghĩa là luật pháp công nhận các cuộc hôn nhân đồng giới tính đã thực hiện tại các bang hay nơi khác. Chẳng hạn, Thống đốc Paterson của New York đã ký lệnh năm 2008 rằng New York sẽ công nhận hôn nhân đồng giới tính được thực hiện trong các bang khác, và Chánh án Tối cao Patrick Lynch của bang Rhode Island năm 2007 đã khuyến cáo bang nên chấp nhận các đám cưới đồng giới tính thực hiện ở các nơi khác. Hội đồng thành phố District of Columbia cũng đã bỏ phiếu ngày 7/4/2007 để công nhận các đám cưới đồng giới tính thực hiện ở nơi khác.

Một hình thức khác là “đi đường vòng”, nghĩa là chấp nhận một số hình thức thay thế hôn nhân (alternatives), trong đó có hai hình thức là Civil union (Kết hợp dân sự) và Domestic partnership (Hợp tác gia đình). Đây là hai hình thức thay thế hôn nhân theo nghĩa là tuy không được công nhận là hôn nhân, nhưng hai người đồng giới tính có quyền chung sống với nhau và được hưởng một số quyền lợi và nghĩa vụ nào đó trong luật hôn nhân tùy theo quy định của từng địa phương. Đầu tiên được thành luật tại Hawaii năm 1977, Hợp tác gia đình (Domestic partnership) thay đổi về một số quyền lợi và nghĩa vụ mà họ phải tuân theo. Luật của Hawaii (1977), cũng như luật của Maine (2004) và Nevada (2009) là có hạn chế một số quyền lợi của hôn nhân. Nhưng luật của California (1999), Oregon (2007) và bang Washington (2009) cho các cặp đồng tính sống chung theo các hình thức Kết hợp dân sự hay Hợp tác gia đình hưởng tất cả mọi quyền hợp pháp của hôn nhân, bao gồm các quyền lợi được giảm thuế, các quyền tới thăm ở bệnh viện, chấp thuận việc hiến nội tạng và thừa kế. Các bang Maine, Connecticut, New Jersey và vùng District of Columbia đã chấp nhận hình thức Kết hợp dân sự và Hợp tác gia đình.

Luật trong một bang hay vùng cũng bị đảo ngược tùy theo ảnh hưởng của tôn giáo hay xu hướng chính trị của các dân biểu, nghị sĩ địa phương. Chẳng hạn, Tòa thượng thẩm bang California đã phán quyết ngày 15/5/2008 chấp nhận hôn nhân đồng giới tính, và từ 16/5/2008 bang California bắt đầu thực hiện kết hôn cho các cặp đồng giới tính. Nhưng cuộc bầu cử tháng 11/2008 tại bang California đã làm vô hiệu hóa phán quyết của Tòa thượng thẩm California bằng cách thông qua cái Proposition 8 (hay California Marriage Protection Act = Đạo luật bảo vệ hôn nhân bang California) sửa đổi Hiến pháp bang California để “chỉ có hôn nhân giữa một người đàn ông và một người đàn bà là được thừa nhận tại California”, và đạo luật này có hiệu lực từ ngày 5/11/2008. Đạo luật này không ảnh hưởng đến các hình thức Kết hợp dân sự và Hợp tác gia đình, cũng như vẫn công nhận có giá trị các hôn nhân đồng giới tính được thực hiện tại California trước ngày 5/11/2008(7). Vì vậy có hơn 18.000 cặp đồng giới tính vội vàng làm lễ kết hôn trước ngày 5/11/2008 tại California.

Trong thời Tổng thống George W. Bush, Quốc hội đã cố gắng hai lần, năm 2004 và 2006, và mặc dầu có sự ủng hộ của Tổng thống Bush, các biện pháp đều thất bại trong việc gom đủ 2/3 số người ủng hộ cần thiết để sửa đổi Hiến pháp để cấm hôn nhân đồng giới tính trên phạm vi toàn quốc.

Tổng thống Barack Obama nói ông tin rằng “Hôn nhân là giữa một người đàn ông với một người đàn bà”, nhưng ông đã bỏ phiếu chống lại một sự sửa đổi hiến pháp được đề nghị để cấm hôn nhân đồng giới tính khi một thượng nghị sĩ Mỹ nói rằng quyết định nên đưa lên cho nhà nước. Ông đã nói ông khuyến khích các bang chấp nhận các hình thức thay thế hôn nhân như Kết hợp dân sự và Hợp tác gia đình. Như vậy, Tổng thống Obama và nhiều người trong Quốc hội đã đứng trung lập về vấn đề này, bằng đề nghị các bang chấp nhận các hình thức thay thế của hôn nhân, nhưng cho tới nay, không một ai trong Đồi Capitol (Capitol Hill) đề nghị một sự thay đổi các luật hôn nhân của liên bang.

Nhưng từ tháng 11/2010, Đảng Cộng hòa đã thắng đậm Đảng Dân chủ tại các địa phương, cũng như trong Quốc hội và thượng viện của Chính phủ Liên bang, cho nên các nhà chính trị tại một số bang có thể lại nghiêng hơn về phía cấm hôn nhân đồng giới tính. Chẳng hạn, các nhà chính trị bang Minnesota đã thông qua một dự luật cấm hôn nhân đồng giới tính mà sẽ được đưa ra bầu phiếu trong bang vào năm 2012. Theo Minnesota Public Radio, Hội đồng gia đình Minnesota chống hôn nhân đồng giới tính (Anti-gay marriage Minnesota family council) và nhà thờ Catholic (Catholic church) cả hai đã vận động hành lang một cách tích cực để luật cấm này có thể ra đời.

Mặc dầu Đảng Cộng hòa đang thắng thế Đảng Dân chủ trên các diễn đàn của ngành lập pháp tại các bang và Liên bang, và mặc dầu sự chống đối của các giới chức Ki Tô giáo, trong thực tế việc sống chung của các cặp đồng giới tính ở Mỹ vẫn tăng lên. Các chuyên gia luật pháp và chính trị nói con số các cặp đồng giới tính đang lớn dần trong nước sẽ tạo ra sức ép xã hội và sau cùng chính trị hướng về phía tự do hóa luật hôn nhân càng lớn hơn. Những thách thức luật pháp mới sẽ càng căng thẳng lên khi các cặp đồng giới tính chuyển chỗ ở tới các bang công nhận các quyền của hôn nhân của họ.

Ở Việt Nam, tất nhiên từ xưa đến nay vẫn có những người bẩm sinh là đồng giới tính. Nhưng trong quá khứ, do nền văn hóa cổ truyền phương Đông mà nước ta không chấp nhận hôn nhân đồng giới tính và cũng không mấy ai dám vượt qua phong tục, tập quán của xã hội để sống đời hôn nhân với người đồng giới tính. Tuy nhiên, bây giờ xã hội Việt Nam có cởi mở hơn, những người thật sự bẩm sinh thì hẳn là dư luận cũng không quá khắt khe. Nhưng vấn đề hiện nay lại có những người, nguyên không thật sự có tình yêu đồng giới tính, mà vì đua đòi, nghĩ là có “tình yêu đồng giới mới là thời thượng”, rồi cố tình tạo ra hoàn cảnh yêu đồng giới thì thật đáng lên án, vì có thể gây lệch lạc không những cho mình mà cho nạn nhân của mình, phá vỡ nền tảng giáo dục truyền thống gia đình của mình và của người.

Có những người, nguyên không có tình yêu đồng giới tính, nhưng trong hoàn cảnh đặc biệt nào đó, có thể là do tiền bạc và danh vọng mà bị cuốn vào việc “yêu đồng giới” thì cũng cần phải tỉnh thức, chấm dứt việc “yêu đồng giới” này vì cứ để lâu sẽ có hại cho bản thân và cho xã hội. Có những người vốn bản chất bên trong là nam mà sinh ra với hình hài không hoàn toàn nam, tương tự cho nữ, thì sau khi được giới y học thẩm định, có thể nhờ phẫu thuật để trở về lại trọn vẹn trong bản chất giới của mình. Đó là điều chính đáng. Nhưng những người không phải như thế mà ưa phẫu thuật để đổi giới tính theo một cách nghĩ riêng nào đó, thì không nên, và các nhà phẫu thuật cũng nên từ chối trong những trường hợp này.


(1)

The Defense of Marriage Act, http://en.wikipedia.org/wiki/Defense_of_Marriage_Act

(2)

Christine Vestal, Stateline.org Staff Writer, June 4, 2009 Gay marriage legal in six states http://www.stateline.org/live/details/story?contentId=347390

(3)

Kathy Belge , Where Can Gays Legally Marry? Here's a list of Countries and States http://lesbianlife.about.com/cs/wedding/a/wheremarriage.htm

(4)

Gay Rights in the States: Public Opinion and Policy Responsiveness

(5)

The AP-National Constitution Center Poll

(6)

CNN Opinion Research

(7)

Proposition 8 (or the California Marriage Protection Act) http://en.wikipedia.org/wiki/Proposition_8